Sobota 29 marca br. by?a s?oneczna. Aura dostosowa?a si? do naszych planów. Mo?e razem z nami cieszy?a si?, ?e tylu osobom chce si? chcie?. Po powrocie z w?drówek po lasach i kniejach kociewskich zastanawiam si? jak opisa? nasz? wypraw??
Ka?dy z 25 uczestników wyprawy ( w wi?kszo?ci byli to uczestnicy debaty obywatelskiej z lutego) ma w?asne wra?enia, oceny i wspomnienia. Na pewno na ró?nych portalach uka?? si? spisane, opublikowane, towarzyszy? im b?d? liczne fotografie czy ca?e cykle zdj??. Ju? mo?na ogl?da? fotoreporta? Mariusza Zimnego. Oddaje on atmosfer? naszej w?ócz?gi i dokumentuje stan zapomnianych nekropolii. Szukajcie w Lap_idarium , na stronie Fotonowiaków czy w Googlach a znajdziecie zapis tamtego dnia ludzi dobrej woli.
Powracam do swoich pocz?tkowych w?tpliwo?ci. Wyobrazi?em sobie tak? sytuacj?: za lat 30 kto? znajdzie te fotografie z naszej wyprawy bez komentarza i b?dzie g?owi? si? jak my nad czarno-bia?ymi zdj?ciami nie tylko z mi?dzywojnia, ale nawet z PRL-u. Wprawdzie mniemam b?dzie móg? szybko zweryfikowa? swoje przypuszczenia w sieci, bo przysz?e wyszukiwarki dostarcz? mu wiedzy; o ile j? wprowadzimy do sieci. Jak pisa?? Uwa?am, ?e w stylu protokolarnym. Po?wi?caj?c ozdobniki stylistyczne. Nale?y pisa? pro memoria i pro publico bono. W?asne impresje pozostawi? w osobistych dziennikach, memuarach.
Na pocz?tku by?a debata obywatelska. Tam Grzegorz zaproponowa? ?eby?my zapomniane cmentarze obejrzeli zanim b?dziemy podejmowa? jakie? decyzje na ich temat. I tak s?owo przemieni?o si? czyn. Po miesi?cu wyruszyli?my w lasy i bory kociewskie. Pojechali?my w trzy samochody: bus na 17 osób i dwa auta osobowe; wedle mnie z dzie?mi by?o nas ponad 25 osób. By? mo?e kto? z uczestników ma dok?adniejsze dane, mnie wydaje si? ta liczba uczestników niesk?amana. Nie publikuj? nazwisk ?azików, bo nie uzgodni?em tego z zainteresowanymi.
Zacz?li?my w?drowanie od Tryla i M?taw, wzd?u? Wis?y. Tryl tu dwa cmentarze w nie najgorszym stanie. Zob.http://miasto-now...to_id=5333Dotychczas opiekowa?a si? nimi tutejsza szko?a i nadal tak b?dzie. Tu jest sporo do roboty; oprócz trzebienia drzewek, czyszczenie mogi?. M?tawy tu tylko tablica menonicka. Tyle pozosta?o.Spotkanie z grup? bydgosk? (ok. 50 osó, którzy autokarowo zdobywali odznak? turystyczn? Szlakiem grobów menonickich. Turystyka kwalifikowana czy marketing jakiego? biura turystycznego ?
Nast?pnie ogl?dali?my Zdrojewo (przedwojenne Zdroje) wiele grobów omsza?ych chyba nienaruszonych. Uczennice II LO z Grudzi?dza (mieszkanki Nowego) od razu zadeklarowa?y ch?? oczyszczenia mogi?.
Dalej Morgi dwie nekropolie (tu wyra?nie wida?, ?e mogi?y s? rozkopane), Pastwiska, Kozielec (tu w lesie tablica upami?tniaj?ca ?o?nierzy z lat 1914-18; tyle pozosta?o z 25 arowego cmentarza, oprowadza? nas p. D?browski wielki mi?o?nik historii lokalnej zob. http://miasto-now...to_id=5334), Gajewo Zabudowania, Osiny gdzie przy ognisku odpoczywali?my po intensywnej w?ócz?dze. St?d wi?kszo?? podró?uj?ca busem wróci?a do Nowego. Natomiast nasza gromadka z aut osobowych podjecha?a jeszcze do Milewa Obejrzeli?my tam du?? ( 2 m na 2 m) murowan? krypt? rodzinnego grobowca (?) dawnych w?a?cicieli Milewa (?). To nasze przypuszczenia, które trzeba b?dzie zweryfikowa? o ?ród?a historyczne.
Zadziwiaj?ce jest to, ?e te wioski umiejscowione w lasach, ka?da z nich mia?a w?asny cmentarz, male?ki, ale w?asny.
Przy ognisku rozlu?nieni w krótkiej debacie próbowali?my okre?li? przysz?e dzia?ania naszej nieformalnej grupy. Publikuj? tu niektóre wnioski, bo mo?e userzy naszego portalu uzupe?ni? i podpowiedz? ciekawe rozwi?zania i nowe propozycje.
Pan Zbigniew Lorkowski poinformowa?, ?e wkrótce na nie istniej?cym cmentarzu ewangelickim (ul. Bydgoska obok stacji benzynowej) stanie kamie? z dwuj?zycznym napisem o tej nekropolii i epitafium.
Postulowano powstanie tablicy informacyjnej z map? gminy z zaznaczeniem wszystkich cmentarzy, bez wzgl?du na ich obecny stan. Czy jedna czy kilka to do rozstrzygni?cia. W dyskusji wskazywano trzy, cztery mocne lokalizacje np. obok kamienia (patrz wy?ej), przy ko?ciele pw. Maksymiliana Kolbe, przy kaplicy ?w. Jerzego.
W pierwszej kolejno?ci zajmiemy si? w Nowem cmentarzem ul. Owocowa / Nowy ?wiat; dwoma cmentarzami na Trylu (kontynuacja wcze?niejszych dzia?a?); równie? Zdrojewo, tam gdzie mogi?y s? w stanie (chyba) kompletnym.
Z kolei ja wnioskowa?em o to, by fotografuj?cy przesy?ali zdj?cia do Lap_idarium (patrz baner wy?ej).
To by?y wnioski na gor?co, ad hoc; my?l?, ?e ka?dy z uczestników b?dzie mia? swoje przemy?lenia i wówczas inicjatyw i pomys?ów do realizacji b?dzie wi?cej. Naprawd? uczestnicy (nie tylko ja) wynie?li z tej wyprawy wiele pozytywnych wra?e?, w ka?dym razie rozstawali si? z u?miechem na ustach i pytaniami o nast?pne spotkania i dzia?ania. A w tych nowskich, kociewskich lasach znajdziesz mogi?y neuenburgerów...
Toru?, 31 marca 2014 r. (kapa)
P.S. Lap_idarium - nie ma mocnych na cenzur? obyczajow?.
Niestety nie by?am uczestniczk? wyprawy, ale po obejrzeniu zdj?? w Googlach uwa?am to za bardzo ciekaw? relacj? fotograficzn?, mo?na powiedzie? - dokumentacj?. Dzi?ki Waszym oczom zobaczy?am to, co do tej pory pozostawa?o w ukryciu. I mam nadziej?, ?e nigdy nie odejdzie ju? w zapomnienie, a cho? cz?stka z nich doczeka si? rewitalizacji, mo?e niepe?nej (nie sposób ocali? wszystko), ale zawsze b?dzie przypomina? o tym, ?e byli, ?e ?yli, ?e spoczywaj? w tych nowskich, kociewskich lasach Nowianie i Neuenburgerzy . Dzi?ki za relacj? z wyprawy.
Ciekawostka: z tytu?ów jednostek archiwalnych wynika, ?e jeden z cmentarzy ewangelickich w Nowem mia? charakter komunalny, czyli odpowiedzialno?? za jego utrzymanie ci??y?a na mie?cie, a chowani tam mogli by? tak?e przedstawiciele innych wyzna? protestanckich, np. bapty?ci.
Nowa lekcja
Skrzykn?li?my si? tu w Nowem, aby zadba? o mogi?y przodków. Przy okazji poznali?my ludzi. Którzy tak samo krz?taj? si? wokó? zapomnianych, zaniedbanych, opuszczonych cmentarzy. Gdy wejdziesz na strony Lap_idarium ( na Facebooku albo na stron? g?ówn?) to opu?ci ci? zniech?cenie, odp?ynie z?o?? a wn?trze roz?wietli nadzieja, ?e mo?na, ?e trzeba, ?e warto. Wsz?dzie podobnie, wsz?dzie to samo; mobilizacja ma?ych lub wi?kszych grup. Wspólne dzia?ania my?l?cych podobnie.
Na naszych oczach; bo do lat 70-tych XX wieku - niszczono, dobijano, czasami rozkradano cmentarze albo zsy?ano je w niebyt, zapomnienie, niech zarosn?, niech zapadn? si? w ziemi?. Dziesi?tki, setki ludzi dobrej woli postanowi?o powiedzie? STOP.
Bezinteresownie, kosztem w?asnego wolnego czasu przywracaj? pami??, nie ogl?daj? si? na wi?kszo??, daj? nadziej?. Kiedy masz wszystkiego dosy?, dopada ci? chandra, zniech?cenie zajrzyj na Lap_*****ium; obok nas s? ludzie, którym si? chce, którzy potrafi?, którzy tworz? klan ludzi dobrej woli.
Toru?, 26 kwietnia 2014 kapa
P.S. Dzi? wiele si? nauczy?em na cmentarzu na Rudaku.
Dzi?kujemy za pomoc. Kamienie staj? si? lekkie, a na cmentarzu cz?owiek czuje ?e ?yje - takim to paradoksem mo?na opisa? dzisiejsz? akcj? na Rudaku. Poprawi? tylko, ?e nie na La_pi_da_ri_ach, bo tam tylko jest dokumentacja, a na FB i na moim blogu jest relacja. Oto linki: http://kamiennaka...6-04-2014/ https://www.faceb...amp;type=1
Obejrza?am relacj? na FB i jestem pod wra?eniem w?o?onego tam wysi?ku, wykonanej pracy i to przez trzy pokolenia pracuj?ce równocze?nie. Efekt tej pracy ogromny!!!!, warto by?o tak si? natrudzi?. Oby i nam si? uda?o, bo na razie jest cisza jak na cmentarzu!
Kapa podziwiam Twoj? t??yzn? i moc w oddaniu dobrej sprawie!!
Sobota 29 marca br. by?a s?oneczna. Aura dostosowa?a si? do naszych planów. Mo?e razem z nami cieszy?a si?, ?e tylu osobom chce si? chcie?. Po powrocie z w?drówek po lasach i kniejach kociewskich zastanawiam si? jak opisa? nasz? wypraw??
Ka?dy z 25 uczestników wyprawy ( w wi?kszo?ci byli to uczestnicy debaty obywatelskiej z lutego) ma w?asne wra?enia, oceny i wspomnienia. Na pewno na ró?nych portalach uka?? si? spisane, opublikowane, towarzyszy? im b?d? liczne fotografie czy ca?e cykle zdj??. Ju? mo?na ogl?da? fotoreporta? Mariusza Zimnego. Oddaje on atmosfer? naszej w?ócz?gi i dokumentuje stan zapomnianych nekropolii. Szukajcie w Lap_idarium , na stronie Fotonowiaków czy w Googlach a znajdziecie zapis tamtego dnia ludzi dobrej woli.
Powracam do swoich pocz?tkowych w?tpliwo?ci. Wyobrazi?em sobie tak? sytuacj?: za lat 30 kto? znajdzie te fotografie z naszej wyprawy bez komentarza i b?dzie g?owi? si? jak my nad czarno-bia?ymi zdj?ciami nie tylko z mi?dzywojnia, ale nawet z PRL-u. Wprawdzie mniemam b?dzie móg? szybko zweryfikowa? swoje przypuszczenia w sieci, bo przysz?e wyszukiwarki dostarcz? mu wiedzy; o ile j? wprowadzimy do sieci. Jak pisa?? Uwa?am, ?e w stylu protokolarnym. Po?wi?caj?c ozdobniki stylistyczne. Nale?y pisa? pro memoria i pro publico bono. W?asne impresje pozostawi? w osobistych dziennikach, memuarach.
Na pocz?tku by?a debata obywatelska. Tam Grzegorz zaproponowa? ?eby?my zapomniane cmentarze obejrzeli zanim b?dziemy podejmowa? jakie? decyzje na ich temat. I tak s?owo przemieni?o si? czyn. Po miesi?cu wyruszyli?my w lasy i bory kociewskie. Pojechali?my w trzy samochody: bus na 17 osób i dwa auta osobowe; wedle mnie z dzie?mi by?o nas ponad 25 osób. By? mo?e kto? z uczestników ma dok?adniejsze dane, mnie wydaje si? ta liczba uczestników niesk?amana. Nie publikuj? nazwisk ?azików, bo nie uzgodni?em tego z zainteresowanymi.
Zacz?li?my w?drowanie od Tryla i M?taw, wzd?u? Wis?y.
Tryl tu dwa cmentarze w nie najgorszym stanie. Zob.http://miasto-now...to_id=5333Dotychczas opiekowa?a si? nimi tutejsza szko?a i nadal tak b?dzie. Tu jest sporo do roboty; oprócz trzebienia drzewek, czyszczenie mogi?.
M?tawy tu tylko tablica menonicka. Tyle pozosta?o.Spotkanie z grup? bydgosk? (ok. 50 osó
Nast?pnie ogl?dali?my Zdrojewo (przedwojenne Zdroje) wiele grobów omsza?ych chyba nienaruszonych. Uczennice II LO z Grudzi?dza (mieszkanki Nowego) od razu zadeklarowa?y ch?? oczyszczenia mogi?.
Dalej Morgi dwie nekropolie (tu wyra?nie wida?, ?e mogi?y s? rozkopane), Pastwiska, Kozielec (tu w lesie tablica upami?tniaj?ca ?o?nierzy z lat 1914-18; tyle pozosta?o z 25 arowego cmentarza, oprowadza? nas p. D?browski wielki mi?o?nik historii lokalnej zob. http://miasto-now...to_id=5334), Gajewo Zabudowania, Osiny gdzie przy ognisku odpoczywali?my po intensywnej w?ócz?dze. St?d wi?kszo?? podró?uj?ca busem wróci?a do Nowego. Natomiast nasza gromadka z aut osobowych podjecha?a jeszcze do Milewa Obejrzeli?my tam du?? ( 2 m na 2 m) murowan? krypt? rodzinnego grobowca (?) dawnych w?a?cicieli Milewa (?). To nasze przypuszczenia, które trzeba b?dzie zweryfikowa? o ?ród?a historyczne.
Zadziwiaj?ce jest to, ?e te wioski umiejscowione w lasach, ka?da z nich mia?a w?asny cmentarz, male?ki, ale w?asny.
Przy ognisku rozlu?nieni w krótkiej debacie próbowali?my okre?li? przysz?e dzia?ania naszej nieformalnej grupy. Publikuj? tu niektóre wnioski, bo mo?e userzy naszego portalu uzupe?ni? i podpowiedz? ciekawe rozwi?zania i nowe propozycje.
Pan Zbigniew Lorkowski poinformowa?, ?e wkrótce na nie istniej?cym cmentarzu ewangelickim (ul. Bydgoska obok stacji benzynowej) stanie kamie? z dwuj?zycznym napisem o tej nekropolii i epitafium.
Postulowano powstanie tablicy informacyjnej z map? gminy z zaznaczeniem wszystkich cmentarzy, bez wzgl?du na ich obecny stan. Czy jedna czy kilka to do rozstrzygni?cia. W dyskusji wskazywano trzy, cztery mocne lokalizacje np. obok kamienia (patrz wy?ej), przy ko?ciele pw. Maksymiliana Kolbe, przy kaplicy ?w. Jerzego.
W pierwszej kolejno?ci zajmiemy si? w Nowem cmentarzem ul. Owocowa / Nowy ?wiat; dwoma cmentarzami na Trylu (kontynuacja wcze?niejszych dzia?a?); równie? Zdrojewo, tam gdzie mogi?y s? w stanie (chyba) kompletnym.
Z kolei ja wnioskowa?em o to, by fotografuj?cy przesy?ali zdj?cia do Lap_idarium (patrz baner wy?ej).
To by?y wnioski na gor?co, ad hoc; my?l?, ?e ka?dy z uczestników b?dzie mia? swoje przemy?lenia i wówczas inicjatyw i pomys?ów do realizacji b?dzie wi?cej. Naprawd? uczestnicy (nie tylko ja) wynie?li z tej wyprawy wiele pozytywnych wra?e?, w ka?dym razie rozstawali si? z u?miechem na ustach i pytaniami o nast?pne spotkania i dzia?ania.
A w tych nowskich, kociewskich lasach znajdziesz mogi?y neuenburgerów...
Toru?, 31 marca 2014 r. (kapa)
P.S. Lap_idarium - nie ma mocnych na cenzur? obyczajow?.