 O dziurach w pami?ci
Motto: Gdy ga?nie pami?? ludzka, dalej mówi? kamienie. (Stefan Wyszy?ski)
B?d?c pod wra?eniem znalezionej fotografii cmentarnej kaplicy ewangelickiej w Nowem, która znikn??a z pejza?u miasteczka i ?wiadomo?ci jego mieszka?ców, zastanawia?em si? nad fenomenem zapominania. Jest on wybiórczy. Dlaczego znikn??y cmentarze ?ydowski i ewangelicki a zachowano inne budowle zaborców pruskich; na przyk?ad: wie?? ci?nie?, szko??, s?d grodzki, które zbudowane przez neuenburgerów s?u?? i nie przeszkadzaj? nowianom do dzi??
Po u?wiadomieniu sobie tego wszystkiego, co wy?ej napisa?em, zrobi?o mi si? baaardzo smutno. Kolejny zaginiony pomnik przesz?o?ci, który znikn?? z powierzchni ziemi i ?wiadomo?ci, pami?ci mieszka?ców. Nikt, nigdy nie upomnia? si? o pami?? o wspó?mieszka?cach Nowego, tylko dlatego, ?e chodzili do innego ko?cio?a, ?e mówili (czasami) innym j?zykiem. Jeste?my ubo?si o nich.
Poni?ej przedstawiam kilka fragmentów z artyku?u Miros?awa Pisarkiewicza, historyka zajmuj?cego si? w sposób naukowy regionalizmem. My?l?, ?e wielu spo?ród portalowiczów, ale równie? innych mieszka?ców Nowego zechce przeczyta? ca?y, bardzo interesuj?cy artyku?, dlatego podaj? link do KPBC gdzie mo?na przejrze? ca?y zeszyt albo tylko przeczyta? wspomniany artyku?.
(Wypisy*)
Pami?? ma za zadanie zachowanie wiedzy o ludziach i wydarzeniach oraz dorobku materialnym miejscowo?ci czy regionu dla przysz?ych pokole? poprzez dzia?ania zmierzaj?ce do ocalenia czego? dla potomnych lub przypomnienia wspó?czesnym tego, co zosta?o zapomniane. (s.7)
Specyfik? regionalizmu na terenach o skomplikowanej historii, szczególnie w tych rejonach kraju, w których nast?pi?a wymiana ludno?ci po II wojnie ?wiatowej, wymiana narodowo?ciowa i kulturowa, jest zjawisko ??czenia tera?niejszo?ci i przesz?o?ci przez samo miejsce. Nowi mieszka?cy w kolejnych pokoleniach zaczynaj? traktowa? wszystko, co jest zwi?zane z zamieszkiwanym przez nich terenem jako specyficzn? ca?o??. Dochodzi nawet do ciekawych paradoksów, gdy powstaj? grupy rekonstrukcyjne odtwarzaj?ce, np. na Dolnym ?l?sku
walki wojsk pruskich z napoleo?skimi, czy gromadzone sq pami?tki "poniemieckie" przez obecnych mieszka?ców ziem zwanych w PRL Odzyskanymi. Takim oryginalnym przejawem adaptacji regionu w ci?g?o?ci historycznej by?o niedawno przekazanie do jednego z lokalnych
muzeów na Pomorzu filmu nakr?conego przez hitlerowców, przedstawiaj?cego zawody sportowe nazistów w owej miejscowo?ci. (s. 15)
W pewnym programie telewizyjnym turecki historyk oprowadzaj?cy po cmentarzu alianckim z I wojny ?wiatowej pod Gallipoli, powiedzia? znamienne zdanie: "ci spoczywaj?cy tutaj nasi przeciwnicy stali si? cz??ci? tej ziemi, dlatego dbamy o ich groby jak o groby naszych bliskich". By? mo?e ta filozofia sta?a si? norm? dla nowego pokolenia regionalistów...(s. 16)
My?l?, ?e sprawy zachowania zabytków lub pami?ci o przesz?o?ci w naszym miasteczku wymagaj? g??bszego namys?u i podj?cia dzia?a? wspieraj?cych prac?, po?wi?cenie jednostek, grup mieszka?ców takich, jak Stowarzysze? jak Aktywni, Fotonowiacy, portal miasto-nowe.com, CK Zamek i inni. Mo?e nale?y nale?y zwo?a? sejmik kulturalny, na którym spotkaj? si? spo?ecznicy i cz?onkowie towarzystw aktywnych na polu kultury i regionalizmu? Mo?e w dyskusjach narodz? si? pomys?y jak krzewi? wiedz? o miasteczku i regionie? Niech ?ywi nie trac? nadziei - pisze poeta, ufam, ?e ma racj?.
Toru?, 25 listopada 2013 r. (kapa)
[* Miros?aw Pisarkiewicz, Regionali?ci. Stra?nicy pami?ci, ostatni romantycy czy in?ynierowie marketingu? w: Zapiski Kazimierzowskie nr 10/2013, Bydgoszcz 2013, nak?ad 250 egz. ]
link:http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=81701 |
