Nie wiem czy wielu czytelników G?osu Nowego i nowian pami?ta, ma ?wiadomo??, ?e mieli?my poprzedników.
W dwudziestoleciu mi?dzywojennym ukazywa?a raz w tygodniu Gazeta Nowska. Jej wydawc?, w?a?cicielem i redaktorem odpowiedzialnym by? p. W?adys?aw Weso?owski pe?ni?cy te? przynajmniej w roku 1930 funkcj? wice burmistrza.
By?a pismem wielkoformatowym. Mia?o wielko?? du?ej p?achty A2. Du?a karta dwustronnie zadrukowana. Do niej do??czony by? Nasz Tygodnik magazyn pe?en fotografii z kraju i zagranicy.
Redaktor stara? si? prezentowa? sprawy ogólnopa?stwowe wówczas ukazywa?y si? stosowne komentarze. Sprawy mi?dzynarodowe prezentowane by?y na drugiej stronie w formie krótkich wiadomo?ci.
G?ównym jednak zadaniem tego periodyku by?o prezentowanie stanowiska, wr?cz zarz?dze? w?adz administracyjnych czy samorz?dowych. Ukazywa?y si? zarz?dzenia starosty lub jego urz?dników kontrasygnowane przez burmistrza Jab?o?skiego lub pod jego nieobecno?? (urlop) przez wice burmistrza. By?y te? rozporz?dzenia magistratu. W?a?ciwie nie by?o numeru Gazety, w którym zabrak?oby jaki? informacji, apeli czy wyst?pie? burmistrza. Jako przyk?ad przytaczam Spis jarmarków/ mie?cie Nowem /na rok 1931/26 lutego, 23 kwietnia, 27 sierpnia, 22 pa?dziernika i 24 grudnia/ kramne, byd?o i konie/ 26 marca, 25 czerwca i 24 wrze?nia byd?o i konie/
Nowe, dnia 6 sierpnia 1930 r. Burmistrz ( kresk? uko?n? zaznaczono linijki tekstu oryginalnego).
Zwraca uwag? fakt wielomiesi?cznego uprzedzenia mieszczan i handlowców o terminach przysz?orocznych jarmarków oraz ich liczba: tylko 5 w ci?gu roku sprzeda?y z kramów, zorganizowanych stoisk. Jak to mog?o wygl?da? pokazuje poni?sza fotografia w?a?ciwie widokówka z r 1901, prezentowana na portalu internetowym: www. nowe. z. pl.
Tak wygl?da?y jarmarki kramne. Ciekawostka ostatni w ci?gu roku odbywa? si? w Wigili?. Mo?na rzec ?e tego rodzaju informacje by?y standardowe. Oprócz magistratu zwracali si? do mieszka?ców przedstawiciele wszelkich organizacji i instytucji dzia?aj?cych na terenie miasteczka np. stra?acy, Liga Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej, dyrekcja szko?y, organizacje jak Powsta?cy i Wojacy miasta Nowego itp.
Przewertowa?em rocznik 1930 Gazety Nowskiej. Powy?sze uwagi nie pretenduj? do miana opracowania. S? to raczej lu?ne uwagi przypadkowego czytelnika. Niemniej uwa?am za zasadne zwróci? si? z apelem do w?adz miejskich; czy nie warto ustanowi? premi? pieni??n?, stypendium dla studentów kierunku prasoznawstwo na prac? magistersk?, która by?a by monografi? tego pisma? Póki jeszcze zbiór Gazety si? nie rozlecia?. Póki jeszcze mo?na wertowa? po?ó?k?e karty tamtego tygodnika. Zabytku naszej przesz?o?ci.
Wybieram dla czytelników G?osu dwa utwory, reporta?e, sprawozdania. Ukazuj? one jak w soczewce problemy mieszka?ców A.D.1930 oddajmy g?os bezimiennemu reporterowi. Gazeta Nowska Nr 8 , sobota 22 lutego 1930r.
Obchód dziesi?ciolecia w Nowem. W niedziel?, dnia 16 b.m. Nowe obchodzi?o dziesi?ciolecie obj?cia Pomorza przez armj? polsk?. Imponuj?co wypad?y te uroczysto?ci, a to dzi?ki pi?knemu przybraniu domów i t?umom publiczno?ci, która wzi??a w obchodzie udzia?.
W sobot?, w dniu 15 b.m. O godzinie 6-tej wiecz. Odby?o si? uroczyste posiedzenie Rady Miejskiej. Przemówi? tu p. burmistrz Jab?o?ski przypominaj?c donios?e chwile przed laty dziesi?ciu, gdy wkracza?y tu wojska polskie. Mow? swoj? zako?czy? p. burmistrz J. Okrzykiem a cze?? Najja?niejszej Rzeczypospolitej. Podczas przemówienia p. burmistrza J. Wszyscy obecni radni oraz cz?onkowie Magistratu powstali z miejsc.
W niedziel? uroczysto?ci rozpocz??y si? wspania?ym pochodem ulicami Kolejow?, S?dow?, Ko?ciuszki,Klasztorn?, Rynek i Gda?sk?, a nast?pnie udano sie na nabo?e?stwo do ko?cio?a farnego, celebrowane przez ks. wikarego Ringwelskiego. Po ewangelji ks.proboszcz Bartkowski odczyta? list pasterski ks. biskupa Okoniewskiego, przypomnaj?cy czasy wkroczenia przed 10 laty na ziemi? pomorsk? oddzia?ów wojsk polskich i wzywaj?cy ludno?? diecezji do dalszej usilnej pracy dla dobra i pot?gi Najja?niejszej Rzplitej.
Wieczorem odby?a si? na sali p. Borkowskiego wieczornica, przeplatana ?piewem Lutni i Chóru nauczycielskiego, odczytem o Znaczeniu Pomorza i Ba?tyku dla Polski, ?ywymi obrazami itp. Nadmieni? tu wypada, i? z okazji tej uroczysto?ci miasto wyp?aci?o ka?demu ubogiemu 5,00 z?.
To zdj?cie z kolekcji p. Zbigniewa Lorkowskiego prezentowane w numerze.... G?osu Nowego przypomina zdarzenia, które uczcili uczestnicy opisywanej uroczysto?ci. Pozostawiam pisowni? orygina?u. Co jest charakterystyczne w tej relacji jej skromny, ale wymowny charakter. Owa troska miasta o najubo?szych mieszka?ców. My?l?, ?e dociekliwy badacz bez trudu dotrze do dokumentów, aby dowiedzie? ilu ubogich by?o w statystykach miejskich.
Drugi materia? dotyczy po?aru w miejscowym browarze o czym donosi?a Gazeta Nowska w numerze 41 z 11 pa?dziernika 1930 r.
Wielki po?ar w Nowem
W pi?tek, dnia 3-go b.m. Wybuch po?ar w stajni zabudowa? browaru Kuntersztyn. Miejscowa stra? po?arna niebawem stan??a na miejscu po?aru lecz ogie?, podsycany przez ostry wiatr, ogarn?? przyleg?e zabudowania, a nast?pnie rzuci? si? te? na bezpo?rednio s?siaduj?ce budynki, stoj?ce przy Targowisku. Morze dymu i iskry zalewa?y s?siednie ulice jak Grudzi?dzka, Ko?ciuszki, Klasztorna i Rynek. Wobec tego wielkiego niebezpiecze?stwa zawezwano grudzi?dzk? stra? po?arn?, która w krótkim czasie przyby?a na miejsce i wspólnymi si?ami zabrano si? do dalszej akcji ratowniczej. Uda?o si? teraz po dwóch godzinach mozolnej i wyt??onej pracy zlokalizowa? niebezpieczny po?ar. Spali?y si? stajnia, sk?adnica i biura browaru oraz domostwa ?ebrowskiego, Sylwestrowicza i ?witaja. Uszkodzone zostali zabudowania Szulca oraz Jab?o?skiego. Szkody, jak si? przy bli?szym badaniu okaza?o nie b?d? wynosi?y wi?cej jak oko?o 50.000 z?.
Podziwia? nale?y nadzwyczajny wysi?ek i wielk? odwag? stra?aków miejscowych jak i grudzi?dzkich, którzy z nara?eniem ?ycia i zdrowia walczyli z tak gro?nym niebezpiecze?stwem po?arem, przez co spo?ecze?stwo tutejsze od wi?kszej katastrofy uchronione zosta?o.
Wertowanie po?ó?k?ych roczników Gazety Nowskiej jest wielce pouczaj?ce. Mo?emy wejrze? w troski i sprawy oraz rozrywki i zabawy nowian. Ostatni to moment, aby wydoby? z zapomnienia tamte dni. Póki s? w?ród nas ?wiadkowie tamtych zdarze?. Czas p?ynie nieub?aganie. Roczniki Gazety ma w swych zbiorach Ksi??nica Kopernika?ska w Toruniu. S? to lu?ne, nie zszyte numery owego tygodnika. Znawcy przedmiotu bij? na alarm - wkrótce gazety dwudziestolecia mi?dzywojennego rozsypi? si? ostatecznie; to efekt bielenia wówczas papieru gazetowego chlorem, który teraz rozk?ada papier. Je?eli oni si? nie myl? to wkrótce doczekamy si? czasów, ?e nasze wnuki nie b?d? mog?y poznawa? ?ycia naszych dziadków , bo gazety obróc? si? wniwecz. Szanujmy je jak dawne dokumenty czy kroniki. Dlatego warto mo?e przedrukowywa? materia?y bezpo?rednio dotycz?ce Nowego? Mo?e mój apel o chronienie zawarto?ci Gazety Nowskiej zostanie wys?uchany. Reakcja czytelników b?dzie wa?n? wskazówk? - czy warto ocali? od zapomnienia fragment dnia wczorajszego miasteczka ?
Kazimierz Pamu?a
G?os Nowego 26-06-2004r Kazimierz Pamu?a
· Napisane przez
dnia stycznia 01 1970 ·
Kategoria: G?os Nowego · 0 komentarzy ·
6568 czytań ·
Komentarze
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
