Kwiecień 24 2018 11:54:13
Nawigacja
· Strona Główna
· Artykuły
· Download
· Forum
· Galeria
· Kontakt
· Szukaj
Kuczer w badejkach czyli języku naszej młodości.
Artykuł z Głosu Nowego z dnia 31-01-2004r




Przeczytałem (powtórnie; potrójnie; poczwórnie) książki Jerzego Sulimy - Kamińskiego ( rocznik 1928). Znajomym opowiadam - przynajmniej o "Moście Królowej Jadwigi", że to mój " Pan Tadeusz".

Zapewne dlatego, że przypomina słowa, którymi posługiwałem się w dzieciństwie. Wszystkie te badejki, kropusy, kuczer, dekel, berlinki, dukane kartofle, zylce, fizmatenta, szruber, glubka, laczki, pyda i inne - towarzyszyły memu wzrastaniu na Rynku. Wszak tu graliśmy w palanta, piłkę gdy plac ten nie był jeszcze wybetonowany.Mieli dorośli z nami kłopot - wszak nie raz szyba wystawowa prysła.

Dawno słowa te zostały wyparte przez literaturę, polszczyznę wtłaczaną przez nauczycieli; wyrugowane przez szkołę. Pamiętam je wszystkie i jeszcze inne. Jednak żeby wydobyć je z niepamięci, z zapomnienia potrzebna była lektura " Mostu królowej Jadwigi". Pamiętam smak glubek. Tych dzikich " z gór" - rosnących przy opuszczonych domach - tam nad Wisłą. Pamiętam berlinki sunące Wisłą w górę i w dół rzeki. I szruber i laczki. Badejki były rozmaite - zanim nastały te kupowane w sklepach slipy.

Przeczytałem wszystkie książki autora "Mostu". Szukałem w nich młodości moich rodziców i własnego dzieciństwa. Znalazłem słowa, które towarzyszyły mi w domu, na ulicach, wśród ruin, na plantach i w "górach". Odnalazłem w nich nasze dzieciństwo. Po rozmyślaniach stwierdzam, że tamten " odnaleziony czas ", tamten powieściowy czas - to czas Mamy, Taty i ciotek. Ale....

Odnalazłem swoją pomorskość i Kociewie. Natomiast tamte relacje o powojennej ( 1920 r.) Bydgoszczy i jej mieszkańcach; autochtonach - Pomorzakach nie jest opowieścią o losach naszych rodzin. Pamiętam, że ród Watusów ma swoje korzenie tak samo jak Pamułów - gdzieś w Galicji. To właśnie ojciec narratora "Mostu" - ciągle gniewa się na "antków", "galicjoków", "Kongresiaków" - za zajmowanie najlepszych posad i za konkurencję na rynku pracy.
Moi dziadkowie i rodzice są obecni w tej książce - ale jako ci, co napłynęli ku utrapieniu rodowitych Pomorzan. Ja w odróżnieniu od nich, tu się urodziłem i nasiąkłem gwarą kociewką. Tak mówiono wokół - ja wraz z nimi. Pamiętam przezwisko jakim mnie, noszącego okulary, ścigano: "Okularysta nasrał w kista."

Wśród zabaw na placu - Budziaki, Snaze, Franki, Zubka, Hince, Zimni, Pamuły[ to nazwiska moich kolegów ] - bawiliśmy się razem. Nie było lepszych, ani gorszych. Myślę, że gwara ( język) nas jednoczyła; równała. Biegaliśmy na góry by puszczać drachle. I cieszyliśmy się jak szybował hen nad Wisłą, prawie nad Nebrowem. Nikt z dorosłych nie organizował tych naszych zabaw. Dorośli zarabiali na życie, na naszą przyszłość.

Szukając rodziców w ich własnych czasach - bydgosko - toruńskich - odnalazłem korzenie ich oraz mojego antkowstwa okazało się bowiem, że po dziadkach jestem z Galicji. I po mieczu, i po kądzieli. Dlaczego czytelników raczę taką sentymentalną wyprawą w czasy dzieciństwa mego i serdecznie wspominanych kolegów.

Wiele na łamach " Głosu " mówi się o kociewskim rodowodzie. Centrum Zamek wspiera imprezy regionalne. Tereska ( nb magister od gwary kociewskiej) raczy nas opowiastkami kociewskimi. Proponuję czytelnikom żebyśmy wspólnie, kolektywnie zechcieli owe pamiętane słowa zbierać i podawać do wiadomości redakcji " Głosu ", która owe czytelnicze znaleziska będzie ogłaszać i tak z biegiem czasu powstanie słownik mieszkańców Nowego - gwary kociewskiej z tych okolic.

Antek z Pomorza


Polecam czytelnikom zainteresowanym dziejami Pomorza książkę; Jerzy Sulima Kamiński, Most Królowej Jadwigi,wydania różne; tom 1 opowiada o 20 - leciu międzywojennym; tom 2 przedstawia czasy okupacji; tom 3 opisuje losy bohaterów w latach 1945 - 1956.
Głos Nowego 2004 Kaziemierz Pamuła
Komentarze
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony

Zaloguj się, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie możesz się zalogować lub nie masz konta?
Skontaktuj się z administratorem portalu - admin@miasto-nowe.com
Losowa Fotka
Ostatnie komentarze
News
Zdrowych, pogodnych ŚW...
Zdrowych i radosnych ś...
Ciekawa inicjatywa. Św...
Żelaznego zdrowia, nie...
Radosnych Świąt i szcz...
Artykuły
Odnośnie informacji z ...
[b]ks. Edmund Kamrowsk...
...moi rodzice również...
"Każda historia ma swó...
Janek nie żyje. Zmarł ...
Jakież to ma znaczenie...
Mój tata o tym miejscu...
W ogrodzie moich dziad...
A gdzie plata, trygiel...
Z ciekawością przeczyt...
Fotogaleria
chyba tak ;)
Dzięki, czyli wszystko...
Ika, w latach 60 tych,...
To już drugie zdjęcie ...
biografia Ks. Dr Jana ...
Fajnie, ze BN udostepn...
Jeszcze jedna "perełka...
dawnych fotografii cza...
Ważne znalezisko - fot...
Świetne. Mam zamiar zo...
fajna fotografia ludzi...
Społeczność Tryla świe...
zmienione na wyzsza ro...
zmienione na wyzsza ro...
zmienione na wyzsza ro...
P. Ewa Kania, a nie No...
Smutna wiadomość. Prze...
Pan Ewaryst Bączek prz...
dzięki za potwierdzeni...
Pan J. Rzóska, ja jest...
Ostatnie artykuły
· Przyjaciel 1897 - 1898
· Przyjaciel 1896
· Przyjaciel 1892 - 1895
· Przyjaciel 1878 - 1888
· Wywoływanie duchów -...
Ostatnio na forum
Najnowsze tematy
· Biografia Ks. Dr Jan...
· "Urok papieroska."
· Jan Sikorski ps. Orl...
· Niemieckie meldunki ...
· Zapomniane cmentarze...
Najciekawsze tematy
Brak tematów na forum
Ostatnio dodane zdjęcia

Widok na klasztor po...

Kaffee Koeber

Pocztówka Warlubie

Kościół parafialny

Panorama na farę

Rynek

Kościół pofranciszka...

Kościół parafialny

Przystań Żeglugi Rze...

Cmentarz menonicko-e...

Wisła czerwiec 2017

Malowanie muralu

Mural

rok szkolny 1959/60

Koło pszczelarzy w N...

Auguste Lange Tryl

Gustav Jackel 1877 -...

Gerber geboren Berhe...

Tryl jesień 2016

Tryl jesień 2016

Tryl

Gajewo Zawada

Nowe zimą

Nowe zimą

Nowe zimą

Nowe zimą

Nowe zimą

Wieża ciśnień

Wieża ciśnień

Serdeczne świąteczne...
Wygenerowano w sekund: 0.14 - 28 zapytań MySQL 8,705,920 unikalnych wizyt