Wrzesień 24 2018 17:23:49
Nawigacja
· Strona Główna
· Artykuły
· Download
· Forum
· Galeria
· Kontakt
· Szukaj
Rozwój ruchu społecznego pod koniec XIX w. i na początku XX w.

[...]W latach siedemdziesiątych XIX w. rozpoczął się w powiecie świeckim rozwój masowych organizacji polskich ,głównie gospodarczych.Już w 1869 r. powstało Towarzystwo Przemysłowe w Świeciu , następnie w 1873 r. Bank Ludowy w Drzycimiu ,a w 1874 r. w Nowem . ...... W 1877 r. banki te liczyły 60 oraz 80 członków . W drugiej połowie lat siedemdziesiątych powstały banki ludowe w Serocku i Lubiewie. W 1873 r. w Nowem zostało utworzone Katolickie Towarzystwo Ludowe z 22 członkami. Przewodniczył mu rzeĄnik Józef Smoczyński ,jego zastępcą był rzeĄnik Zachariasz Stojałowski , a sekretarzem wikary ks. Wiśniewski .Po paru latach działalność tego związku zamarła .Podobny los spotkał również pierwsze kółka rolnicze , jakie powstały w powiecie swieckim. Ponowne ożywienie polskiego życia organizacyjnego nastąpiło w latach dziewięćdziesiatych. W grudniu 1892 r. powstało w Nowem Towarzystwo Przemysłowe i Rolnicze pod przewodnictwem piekarza A.Langego. W 1894 r. towarzystwu temu , liczącemu 35 członków , do których należał także przybyły w 1892 r. do Nowego mistrz koszykarski Augustyn Frankowski ,jeden z najaktywniejszych działaczy narodowych tego miasta , przewodniczył rzeĄnik Józef Smoczyński . Członkowie Towarzystwa rekrutowali się głównie spośród kupców i rzemieślników. W 1902 r. liczyło ono 78 członków ,w tym 26 rzemieślników ,6 kupców ,9 rolników ,18 czeladników oraz 10 pracowników żeglugi .Po Smoczyńskim w ciągu 11 lat aż do 1905 r. funkcję przewodniczącego pełnił gospodarz z Twardej Góry Michał Maciejewski .Kolejnym długoletnim przewodniczącym był rzemieślnik Szwandt ,a nastepnie Dominik Frydrychowski . Towarzystwo odbywało co 4 tygodnie zebrania z pogadankami o sprawach rolnictwa i rzemiosła , jak i o tematyce oświatowej . Co pewien czas organizowało także amatorskie przedstawienia teatralne . Z początku XX w. Zebrania odbywały się od jesieni do wiosny co 2 tygodnie ,a w porze letniej co 4 tygodnie. W dniu 29VI 1903 r. powstało w Nowem Towarzystwo Ludowe ,do którego przystąpiło 80 członków. Przewodniczącym został Stanisław Wojnowski ,właściciel majątku Kończyce , Zastepcą mistrz szewski Feliks Znaniecki ,a sekretarzem Augustyn Frankowski . Na odbywanych co 2 tygodnie zebraniach wygłaszane były pogadanki lub odczytywane artykuły z gazet , o treści historycznej lub politycznej. W latach dziewięćdziesiątych nastapiła także odbudowa polskich kółek rolniczych .Jako pierwsze podjęło działalność kółko rolnicze w Przysiersku w 1894 r. To ożywienie w polskim życiu organizacyjnym było rezultatem wzmocnienia pozycji ekonomicznych polskiego chłopstwa oraz polskiego handlu i rzemiosła i wzrostu świadomości narodowej w końcu XIX i na początku XXw. Wystarczy wskazać na wspomniane już poprzednio zjawisko wzrostu liczby polskich kupców i rzemieślników ,zwłaszcza w Nowem i Osiu . Wielu z nich było przybyszami z Wielkopolski . Należał do nich m.in. piekarz Stanisław Wiecki , jeden z aktywniejszych działaczy polskich w Nowem . Z kolei wzmożona działalność organizacji polskich przyczyniła się do wzrostu i umocnienia polskiej świadomości , m.in. w Nowem , na początku XX w. Jednocześnie coraz bardziej powszechnie odczuwana w szerokich kręgach społeczeństwa polskiego dyskryminacja narodowościowa i rosnąca walka konkurencyjna między polskim a niemieckim drobnomieszczaństwem prowadziły ? mimo utrzymującego się w działalności polsich organizacji konserwatyzmu społecznego-do postępującej radykalizacji narodowej polskiego ruchu organizacyjnego.Wyrażało się to w dążeniach do nadania polskiemu ruchowi narodowemu bardziej ofensywnego charakteru. Na przykład na zebraniu Towarzystwa Ludowego w Nowem w listopadzie 1903 r.A.Frankowski i F.Znaniecki nawoływali do opuszczania kościoła w czasie wygłaszania niemieckich kazań. Z kolei na zebraniu w grudniu 1903 r. zaatakowali oni proboszcza nowskiego ,ks. Muszyńskiego za niedostateczne angażowanie się w sprawę polską. Podobnie na zebraniu w marcu 1904 r. deklarując się jako zwolennicy redaktora GAZETY GRUDZIˇDZKIEJ Kulerskiego ,skrytykowali oni postawę członków nowo utworzonego niemiecko-katolickiego towarzystwa czeladniczego ,którzy ?mimo ,że byli katolikami narodowości polskiej ?wystąpili o coniedzielne kazania w języku niemieckim.Na ich wniosek miał być zainstalowany w Nowem niemiecki wikary . O zróżnicowanej postawie duchowieństwa katolickiego wobec polskiego ruchu narodowego świadczy fakt ,że z kolei wikary nowski ks. Kupczyński na posiedzeniu Towarzystwa Ludowego w lipcu 1903 r. podkreslił w swoim wystapieniu ,że dzieci winny być wychowywane w duchu polskim i nie mogą się w pełni stosować do nauk nauczycieli ,gdyż ci ostatni dążą tylko do tego ,aby wychowywać je na Niemców.

Notatka: Dzieje Świecia nad Wisłą i jego regionu. Kazimierz Wajda


sat
Komentarze
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony

Zaloguj się, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie możesz się zalogować lub nie masz konta?
Skontaktuj się z administratorem portalu - admin@miasto-nowe.com
Losowa Fotka
Ostatnie komentarze
News
Była tą jedną, jedyną,...
Od dziś do dyspozycji ...
Przeglądając Gazetę No...
Przed chwilą sprawdzał...
Smutna wiadomość i ogr...
Artykuły
Odnośnie informacji z ...
[b]ks. Edmund Kamrowsk...
...moi rodzice również...
"Każda historia ma swó...
Janek nie żyje. Zmarł ...
Jakież to ma znaczenie...
Mój tata o tym miejscu...
W ogrodzie moich dziad...
A gdzie plata, trygiel...
Z ciekawością przeczyt...
Fotogaleria
chyba tak ;)
Dzięki, czyli wszystko...
Ika, w latach 60 tych,...
To już drugie zdjęcie ...
biografia Ks. Dr Jana ...
Fajnie, ze BN udostepn...
Jeszcze jedna "perełka...
dawnych fotografii cza...
Ważne znalezisko - fot...
Świetne. Mam zamiar zo...
fajna fotografia ludzi...
Społeczność Tryla świe...
zmienione na wyzsza ro...
zmienione na wyzsza ro...
zmienione na wyzsza ro...
P. Ewa Kania, a nie No...
Smutna wiadomość. Prze...
Pan Ewaryst Bączek prz...
dzięki za potwierdzeni...
Pan J. Rzóska, ja jest...
Ostatnie artykuły
· Fragmenty książki El...
· Przyjaciel 1899
· Przyjaciel 1897 - 1898
· Przyjaciel 1896
· Przyjaciel 1892 - 1895
Ostatnio na forum
Najnowsze tematy
· Co z tym Neuenburgie...
· Biografia Ks. Dr Jan...
· "Urok papieroska."
· Jan Sikorski ps. Orl...
· Niemieckie meldunki ...
Najciekawsze tematy
Brak tematów na forum
Ostatnio dodane zdjęcia

Fara remont dachu

Widok na klasztor po...

Kaffee Koeber

Pocztówka Warlubie

Kościół parafialny

Panorama na farę

Rynek

Kościół pofranciszka...

Kościół parafialny

Przystań Żeglugi Rze...

Cmentarz menonicko-e...

Wisła czerwiec 2017

Malowanie muralu

Mural

rok szkolny 1959/60

Koło pszczelarzy w N...

Auguste Lange Tryl

Gustav Jackel 1877 -...

Gerber geboren Berhe...

Tryl jesień 2016

Tryl jesień 2016

Tryl

Gajewo Zawada

Nowe zimą

Nowe zimą

Nowe zimą

Nowe zimą

Nowe zimą

Wieża ciśnień

Wieża ciśnień
Wygenerowano w sekund: 0.12 - 28 zapytań MySQL 8,978,362 unikalnych wizyt