Pa寮ziernik 15 2018 11:15:45
Nawigacja
· Strona G堯wna
· Artyku造
· Download
· Forum
· Galeria
· Kontakt
· Szukaj
Utracona przysz這嗆. O Trudzi i Antku

„Los ludzi nieustannie hu鈣a si mi璠zy rado軼i a bólem”
Wies豉w My郵iwski

    Z dziesi璚iorga dzieciaków wskaza tych dwoje. Los - oboj皻ny i 郵epy. Chcia te pogrzeba ich w niepami璚i. Cho nie zachowa造 si 瘸dne 郵ady , cho ani u豉mek sekundy z ich istnienia nie zakrzep w fotografii – opowiem jak ich sobie wyobra瘸m. Na szcz窷cie wspomnienie to te fotografia - pami璚i.

    Siostra i brat, rodze雟two mojego ojca. Jedyny trop – urz璠owy. Dotar豉m do ich aktów urodzenia. Dokumenty sporz康zono w j瞛yku niemieckim - szwabach. Trwa przecie zabór pruski na ziemiach z których pochodzili.


    Ca造 ród Ryngwelskich ma swoj kolebk na Kociewiu w Borach Tucholskich we wsi Udzierz (Udschitz podczas zaboru), malowniczej ale zapad貫j i ubogiej. Liczne jeziora ratowa造 w biedzie bogactwem ryb i raków, g瘰te lasy oprócz drewna dostarcza造 zwierzyn i le郾e owoce. Wszyscy m篹czy幡i i ch這pcy we wsi byli zapalonymi rybakami.
    Pruski zaborca szybko zniós pa雟zczyzn, znik造 te czynsze pieni篹ne – rodzina mia豉 wi璚 w豉sn cha逝p i kawa貫k ziemi. Dorabiali tak瞠 we dworze. W ten sposób zarobi na swoj gospodark Antoni, który w 24 roku 篡cia o瞠ni si z 19-letni Joann Go貫ck z s御iedniej osady Cisowy. Pobrali si w styczniu, a w grudniu 1912 r. przysz這 na 鈍iat ich pierwsze dziecko – Gertruda. Dwa cudowne lata by豉 jedynaczk zagarniaj帷 ca陰 mi這嗆 matki i skrawek serca ojca.
    Pod koniec lipca 1914 r. rozszala豉 si rze  wielkiej wojny, która obali豉 dynastie i zmiot豉 cesarstwa. Ziemie zaboru pruskiego a wi璚 i Udzierz, dzia豉nia wojenne dotkn窸y tylko epizodycznie, niemniej skutki wojny odczuwano bardzo bole郾ie, wszyscy ponosili 鈍iadczenia na rzecz armii i frontu. Przez ca陰 wojn rekwirowano wszelkie zapasy zbó i ziemniaków, wydzielano racje zbo瘸 chlebowego i j璚zmienia. Na g這w przypada這 tygodniowo siedem funtów ziemniaków, wydzielano te racje owsa lub j璚zmienia dla konia. Trwa豉 ostra reglamentacja i dotkliwa rekwizycja. Przed g這dem – jak zawsze – ratowa造 jeziora i las, mimo to panowa豉 straszliwa n璠za. A dzieci w rodzinie przybywa這. W 1915 roku urodzi si Jan, rok pó幡iej – Antek, ju po wojnie Jadzia, Franek i Józek. Kiedy rodzina przenios豉 si z Udzierzy na nieco wi瘯sze gospodarstwo we wsi Zawada by rok 1924. 12-letnia Trudzia, jako najstarsza - d德iga豉 ci篹ar wszystkich kobiecych robót by pomóc haruj帷ej matce. Ch這pcy pracowali w polu i w zagrodzie przy zwierz皻ach. Ojciec nie by czu造 ani dobry, goni do roboty bezlito郾ie nie 瘸逝j帷 bata.
    Latem 1925 r. rankiem, w polu Joanna urodzi豉 pi徠ego syna Kazika, siódme dziecko w rodzinie (mojego ojca). Pó幡ym popo逝dniem m捫 zagna j do pielenia ziemniaków, robota nie mog豉 czeka. Niemowlakiem zaj窸a si Trudzia.
    Czy ta zahukana, ledwo umiej帷a si podpisa dziewczynka, która z rodze雟twem dzieli豉 jedyn par butów mia豉 czas aby o sobie pomy郵e ? Pomarzy ? Nie zna豉 innego 篡cia, nawet nie wiedzia豉 , 瞠 takie istnieje. W Udzierzy p璠zi豉 do przyko軼ielnej szkó趾i 12 kilometrów, w Zawadzie nikt jej do szko造 nie posy豉.
    Pewnej nocy gospodarstwo w Zawadzie posz這 z dymem. Trzeba by這 zaczyna wszystko od pocz徠ku. Ojciec szuka nowego miejsca, koniecznie z jeziorem. 奸epy los chodzi bez przewodnika, pad這 wi璚 na Bochlin, rozleg陰 wiosk ko這 Nowego nad Wis陰. 砰zne pola rzepaku, buraka cukrowego , 篡ta i ziemniaków, no i jeziorko - malownicze cho zwodnicze, bez nazwy, na polu u gospodarza Piesika. Stawianie nowej cha逝py nagli這 – urodzi這 si kolejne dziecko. W maju 1928 r. Trudzia trzyma豉 w obj璚iach now siostr Ludwik. Gnie寮zili si wszyscy w jednej izbie, stopniowo powstawa造 kolejne i kuchnia z du篡m piecem. Wszystko siermi篹ne, ma貫 , z klepiskiem zamiast pod這gi. Ojciec naj掖 s御iadów by przyspieszy budow. To oni widzieli jak w pewne gor帷e po逝dnie Trudzia pobieg豉 si och這dzi w jeziorze. Murarze patrzyli za  zgrabn 16-latk z d逝gim warkoczem w wyblak貫j, póciennej sukienczynie w kwiatki. Dziewczyny w rodzinie by造 urodziwe, z這tow這se i jasnookie.
    Trudzia d逝go nie wraca豉. Wszcz皻o poszukiwania. Zaro郾i皻y szuwarami brzeg jeziorka skrywa cia這 dziewczyny kilka godzin, zanim dwunastoletni Anto odkry tragedi. 畝這ba trwa豉 krótko, uby這 r彗 do pracy ale te g瑿 do wy篡wienia.
    Dziewczyna sz豉 przez 篡cie cichutko a jednak los j wyznaczy. Nie pozna豉 ju swoich kolejnych braci – Rajka i Czes豉wa. Oszcz璠zony jej zosta dramat rodziny podczas kolejnej wojny. Nie dowiedzia豉 si jakie fatum dosi璕這 Antka, który j znalaz na brzegu Popówka i nie umia pogodzi si z jej odej軼iem.
    Nie ma nawet na kamieniu dwóch czarnych cyfr w nawiasie , nie uchowa si jej grób na nowskim cmentarzu. Jednak „ nie umiera ten kto trwa w pami璚i 篡wych”.

***

„A najdzielniej bij króle. A najg窷ciej gin ch這py”
Maria Konopnicka

    W rogatywce i z szabl u boku Jan, starszy o rok brat prezentowa si pi瘯nie. Antek pomy郵a, 瞠 te sobie zrobi tak fotografi. Dosta powo豉nie do wojska w tej samej jednostce co Jan, który rok temu wróci do cywila. Grudzi康z by wa積ym o鈔odkiem wojskowym, siedzib m.in. 18 Pu趾u U豉nów Pomorskich, 16. Dywizji Piechoty i 16. Pu趾u Artylerii Polowej.
    Jako prosty ch這pak ze wsi Antek wyl康owa w piechocie i marzy, 瞠 zostanie w wojsku. Bo co mia豚y robi ? Zawodu nie ma 瘸dnego a na karku 23 lata. W armii ma 穎責 i jedzenie. W mundurze wygl康a schludnie i dziarsko, dziewczyny zerkaj ch皻nie i z u鄉iechem. Nie ma jeszcze ukochanej ale na pewno znajdzie. Najgorsze to te wiadomo軼i o zbli瘸j帷ej si wojnie, o Niemcach co si zbroj i szykuj na Polsk. Antek jest dobrej my郵i – na pewno sobie dadz rad, tyle wojska ! U豉ni s waleczni, obserwowa ich 獞iczenia, bardzo chcia豚y si do nich przenie嗆. Na koniu ojca przegalopowa przecie wszystkie bochli雟kie przestrzenie. W jednostce widzia te armaty pu趾owe i ca貫 zespo造 polowych dzia貫k. Wojsko jest dzielne, karne – on te. Jak b璠zie trzeba nie stchórzy, pójdzie si bi.
    W sierpniu 1939 r. w pu趾u by這 ju bardzo nerwowo. W marcu by豉 pierwsza alarmowa mobilizacja, nast瘼na w zwi您ku z zagro瞠niem Gda雟ka 13 sierpnia.  Antkowi termin wyj軼ia  do cywila min掖 11 sierpnia, w dwulecie s逝瘺y, ale zosta. Przed 20 sierpnia 穎軟ierze dostali przepustki na dwa dni. Kto chcia móg si po瞠gna z rodzin, by這 ju pewne , 瞠 wojna wybuchnie.
    Antek postanowi pój嗆 pieszo do domu, có to dla dobrego piechura 25 kilometrów ! Najpierw przeszed najd逝窺zy w Polsce most na dolnej Wi郵e, 60-letni , prezentowa si okazale. Wybudowali go Niemcy w 1879 r. Z mostu zszed na ci庵n帷y si kilometrami wa nadwi郵a雟ki. Maszerowa dziarsko i zastanawia si czy Niemcy chc zniszczy albo odebra to, co kiedy zbudowali. S御iednie mosty w Tczewie i Fordonie te wysz造 spod r彗 ich rodaków.
Sierpniowy upa mocno si dawa we znaki wi璚 Antek 軼i庵n掖 buty , bluz i wchodzi na ka盥 gówk sch這dzi si wi郵an wod. Co 2 godziny odpoczywa kilka minut, si璕a po suchary i wod z manierki. Po 7 godzinach dotar najpierw do Nowego, gdzie po瞠gna si z osiad造m tam Janem, a potem do Bochlina. Zaskoczy wszystkich. Matka si pop豉ka豉, nawet ojciec si wzruszy. Siostra Jadzia przysz豉 z m篹em i ma造m Leszkiem na r瘯u z s御iedniej gospodarki, bracia, szczególnie ci m這dsi Kazik, Rajek i Czes豉w nie mogli oderwa oczu od Antosia w mundurze. 11-letnia Ludwika nie鄉ia這 sta豉 z boku. Franek i Józek 瘸rtowali, 瞠 za rok ich wezm do wojska, szczególnie jak wybuchnie wojna.
    Matka z córkami ugotowa造 rosó, ziemniaki i kurze mi瘰o. Ju dawno rodzina nie jad豉 tak obfitego obiadu i kolacji, ale okazja by豉 wielka – syn i brat przyszed si po瞠gna . O 鈍icie nast瘼nego dnia 瞠gnany u軼iskami 穎軟ierz wyruszy w drog powrotn. Do Grudzi康za. Na wojn ! Czy go jeszcze zobacz ?
    Dzia豉nia wojenne obj窸y Grudzi康z od wczesnego rana 1 wrze郾ia 1939 r. Polskie linie obronne skupione by造 nad rzek Os i sk豉da造 si z sieci schronów bojowych wspomagaj帷ych 穎軟ierzy Armii Pomorze gen. dyw. W豉dys豉wa Bortnowskiego. W rejonie wsi Wielkie Lniska, Pokrzywno, Gruta, S逝p i Nicwa責 naciera XXI Korpus Armijny gen. por. Nicolausa von Falkenhorsta wzmocniony 74 czo貪ami 10. Panzer Abteilung. 2 wrze郾ia walki trwa造 ca造 dzie. Uda這 si Polakom powstrzyma wroga i wyprze z Nicwa責u. Trwa ostrza artyleryjski miasta. 3 wrze郾ia walki osi庵n窸y najwi瘯sze nat篹enie. Niemcy prze豉mali obron polskich oddziaów nad Os i wdarli si do Grudzi康za wieczorem. 4 wrze郾ia nazi軼i obj瘭i w豉dz w mie軼ie. Okupacja !
    Antek w ci庵u tych 3 dni wrze郾ia patrzy 鄉ierci w oczy wiele razy, 鈍idrowa豉 go wzrokiem. W鈔ód huku rozrywaj帷ych si pocisków i j瘯ów rannych wzywaj帷ych pomocy nie by這 mowy o odpoczynku. Okop w którym si znajdowa, pe貫n b這ta i zakurzonego powietrza 鄉ierdz帷ego potem, nie by miejscem jakie pojawia這 si w naiwnych marzeniach o wojennej przygodzie i s豉wie. Wszystkich 穎軟ierzy parali穎wa zwierz璚y strach – honor nakazywa jednak walczy do ostatniego tchu, zaciekle, ca造m sercem.

    Mia tylko 23 lata. Na wieki b璠zie mia 23 lata. Jego cia這 le篡 gdzie na polach wsi nad Os. St徙aj po nim stopy ludzi, biegaj zwierz皻a, ro郾ie trawa albo zbo瞠. Mo瞠 dobrze, 瞠 nie dowiedzia si , i po 5 tygodniach opór wojska polskiego zosta z豉many a ono samo zniszczone: ponad 200 tys. 穎軟ierzy poleg這, zosta這 rannych lub wzi皻ych do niewoli.

    Kierownictwo polityczne i wojskowe uciek這 z kraju ju 18 wrze郾ia ! „Po stronie polskiej dywizja piechoty – po stronie niemieckiej dywizja pancerna” – tak wg opisów wygl康a造 wszystkie bitwy kampanii wrze郾iowej. Czy by造 jakie szanse ?

    Cat-Mackiewicz pisa : „W narodzie polskim mamy zazwyczaj u w豉dzy ludzi miernych, bardziej od parady, co musi by nadrobione nieraz krwawym wysi趾iem ca貫go narodu”. Antek Ryngwelski by z tego narodu, z tej ziemi. A „krew jest potem bohaterów”.

Napisa豉:
Renata Wojciechowska

Komentarze
#1 | slom dnia lipiec 07 2014 19:06:39
Dzi瘯i!!! bardzo si wzruszy豉m. Pi瘯nie opisane historie dwojga m這dych ludzi, na wieki m這dych, a dzi瘯i Tobie nie pozostan zapomnieni, bo nie znikn z naszych pami璚i.
Portal o篡 , czekamy na ci庵 dalszy Twoich opowie軼i!!!
#2 | arek dnia lipiec 08 2014 09:36:59
Poruszajace opowiadanie ! Brawo rena
Dodaj komentarz
Zaloguj si, aby m鏂 doda komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani u篡tkownicy mog ocenia zawarto嗆 strony

Zaloguj si, 瞠by m鏂 zag這sowa.

Brak ocen. Mo瞠 czas doda swoj?
Logowanie
Nazwa u篡tkownika

Has這



Nie mo瞠sz si zalogowa lub nie masz konta?
Skontaktuj si z administratorem portalu - admin@miasto-nowe.com
Losowa Fotka
Ostatnie komentarze
News
W miesi帷 ponad 600 we...
By豉 t jedn, jedyn,...
Od dzi do dyspozycji ...
Przegl康aj帷 Gazet No...
Przed chwil sprawdza...
Artyku造
Odno郾ie informacji z ...
[b]ks. Edmund Kamrowsk...
...moi rodzice r闚nie...
"Ka盥a historia ma sw...
Janek nie 篡je. Zmar ...
Jakie to ma znaczenie...
M鎩 tata o tym miejscu...
W ogrodzie moich dziad...
A gdzie plata, trygiel...
Z ciekawo軼i przeczyt...
Fotogaleria
chyba tak ;)
Dzi瘯i, czyli wszystko...
Ika, w latach 60 tych,...
To ju drugie zdj璚ie ...
biografia Ks. Dr Jana ...
Fajnie, ze BN udostepn...
Jeszcze jedna "pere趾a...
dawnych fotografii cza...
Wa積e znalezisko - fot...
安ietne. Mam zamiar zo...
fajna fotografia ludzi...
Spo貫czno嗆 Tryla 鈍ie...
zmienione na wyzsza ro...
zmienione na wyzsza ro...
zmienione na wyzsza ro...
P. Ewa Kania, a nie No...
Smutna wiadomo嗆. Prze...
Pan Ewaryst B帷zek prz...
dzi瘯i za potwierdzeni...
Pan J. Rz鏀ka, ja jest...
Ostatnie artyku造
· Fragmenty ksi捫ki El...
· Przyjaciel 1899
· Przyjaciel 1897 - 1898
· Przyjaciel 1896
· Przyjaciel 1892 - 1895
Ostatnio na forum
Najnowsze tematy
· Co z tym Neuenburgie...
· Biografia Ks. Dr Jan...
· "Urok papieroska."
· Jan Sikorski ps. Orl...
· Niemieckie meldunki ...
Najciekawsze tematy
Brak temat闚 na forum
Ostatnio dodane zdj璚ia

Fara remont dachu

Widok na klasztor po...

Kaffee Koeber

Poczt闚ka Warlubie

Ko軼i馧 parafialny

Panorama na far

Rynek

Ko軼i馧 pofranciszka...

Ko軼i馧 parafialny

Przysta 疾glugi Rze...

Cmentarz menonicko-e...

Wis豉 czerwiec 2017

Malowanie muralu

Mural

rok szkolny 1959/60

Ko這 pszczelarzy w N...

Auguste Lange Tryl

Gustav Jackel 1877 -...

Gerber geboren Berhe...

Tryl jesie 2016

Tryl jesie 2016

Tryl

Gajewo Zawada

Nowe zim

Nowe zim

Nowe zim

Nowe zim

Nowe zim

Wie瘸 ci郾ie

Wie瘸 ci郾ie
Wygenerowano w sekund: 0.19 - 28 zapyta MySQL 9,005,364 unikalnych wizyt