Neuenburg w Pielgrzymie r. 1910 (na prawach r?kopisu)

Wertowanie, przegl?danie roczników starych czasopism przypomina rozkosze ?asucha, który w tajemnicy przed wszystkimi wyd?ubuje ze ?wi?tecznego ciasta bakalie albo podkrada krem z wystawionego tortu. Nadmiar s?odko?ci mo?e zako?czy? si? rozstrojem ?o??dka. Wi?c nie mo?na przesadza?, wskazany jest umiar. Rozpocz??em ten przegl?d tre?ci pelpli?skiego Pielgrzyma za rok 1910 refleksj? ?akomego ?asucha, bo mog?c wertowa? po?ó?k?e roczniki gazet mam apetyt na kolejne góry papierów. Do przesytu.

Rocznika 1910 nie ma w zbiorach KPBC, znalaz?em go w Tczewie - na stronach na stronach MBP im. Aleksandra Skulteta w Tczewie. Szkoda tylko, ?e jest on pozbawiony numerów grudniowych - by?by komplet. Ale i tak nale?y si? cieszy?, ?e kto? poza KPBC wzi?? si? za zdigitalizowanie czasopism nam bliskich. Przejrza?em wszystkie dost?pne numery Pielgrzyma z okresu stycze? - listopad. W zasadzie tych kilkana?cie stron wyimków na tematy zwi?zane z naszym miastem to zbiór kompletny; z wyj?tkiem kilku powtarzaj?cych si? og?osze? ( ?rednio og?oszenia tej samej tre?ci powtarzane by?y 3-4 razy) oraz nie wypisa?em drugiego spotkania katolickiego Towarzystwa pacho?ków; prelegent ten sam i problematyka zwi?zana ze ?l?skiem. Po prostu opu?ci?em t? wiadomo?? a pó?niej nie mia?em wystarczaj?cej motywacji, aby od nowa przeszuka? gazety. Po wynotowaniu wiadomo?ci nowskich/neuenburskich przyjrza?em si? im pod k?tem problematyki.

Wyodr?bni?em cztery kr?gi tematyczne:

1. Dominik Frydrychowski i sprawy organistów;
2. dzia?alno?? towarzystw;
3. organizowane imprezy;
4. og?oszenia;

Ad. 1: Dominik Frydrychowski w roku 1907 przyby? do Nowego i obj?? posad? organisty w farze. Rok 1910 w jego ?yciu by? wyj?tkowy. Dotyczy?o to aktywno?ci zawodowej: by? prezesem odnowionego towarzystwa organistów dekanatu nowskiego, by? sekretarzem diecezjalnego towarzystwa organistów, to on swoim wyst?pieniem do pos?a ks. ?osi?skiego rozpocz?? publiczn? debat? o sprawach socjalnych (emerytury i zabezpieczenie wdów i dzieci) organistów. Bez przesady mo?na powiedzie?, ?e rok 1910 by? w diecezji che?mi?skiej rokiem aktywno?ci organistów. Spiritus movens tych dzia?a? by? Dominik Frydrychowski.

Ad. 2: Uwa?ny czytelnik wyimków z Pielgrzyma spostrze?e, ?e wielk? aktywno?ci? odznacza?y si? szczególnie dwa towarzystwa: Ludowe kierowane przez Stanis?awa Wojnowskiego, które w ci?gu 11 miesi?cy 1910 roku zorganizowa?o 18 spotka? cz?onków (nie licz?c innych spotka?, cho?by kulturalnych, bo te podliczono w grupie Imprezy). Towarzystwo rolno-przemys?owe zorganizowa?o 14 spotka?. Na ?amach czasopisma odnalaz?em informacje o 2 spotkaniach (wyk?adach) w katolickim Towarzystwie pacho?ków oraz informacj? o za?o?ycielskim spotkaniu Samopomocy naukowej ?e?skiej. Z tej wyliczanki nie wynika, ?e w Neuenburgu wówczas dzia?a?y tylko te cztery stowarzyszenia. Wymienione by?y aktywne w kontaktach z Pielgrzymem. Dzia?a?y wtedy korporacje kupieckie, innych zawodów. Poza tym ka?demu polskiemu zwi?zkowi czy towarzystwu ( najcz??ciej katolickiemu) odpowiada?o stowarzyszenie niemieckie (luterskie).

Ad. 3: W tej grupie tematycznej odnotowano: pi?? zabaw wraz z przedstawieniami, których odnotowa?em sze??: dwa przedstawienia i zabawy organizowa?a Harmonia (9 stycznia i 18 wrze?nia; znowu Frydrychowski); równie? dwa Towarzystwo ludowe ( 6 lutego i w lipcu), po jednej imprezie zorganizowa?y Towarzystwo rolno-przemys?owe( 30 stycznia) oraz Towarzystwo m?odzie?y kupieckiej ( 13 XI ). W?ród imprez organizowanych w tym roku nale?y wymieni? równie?: kwietniowe obchody ?mierci ?w. Wojciecha, lipcowe obchody 500-lecia zwyci?stwa pod Grunwaldem, z ko?cielnych: wizytacj? biskupa Klundera, bierzmowanie, I Komuni? Sw.

Ad. 4: tu zgrupowano informacje o ludziach z Neuenburga, og?oszenia prasowe oraz ciekawostki z obrad rady miejskiej np. sprzeda? ogrodu na Przykopie i wspomó?ka dla wy?szej szkoly dla ch?opców (nr 131) czy z?o?enie egzaminu Nauczycielskiego przez Leona Paweletza z Nowego (P/ nr 9). Rocznik daje dobry przegl?d aktywno?ci polskich neuenburgerów, to dobre ?ród?o do poznania ?ycia kulturalnego, religijnego, spo?ecznego naszych dziadków i pradziadów. Przejrzenie, przeczytanie poni?szych wyimków mo?e nie jest tak ekscytuj?ce jak wyd?ubywanie bakalii z ciasta, ale te? daje satysfakcj?.

Wyimki z Pielgrzyma rocznik 1910 ( stycze? - listopad)

Zebrania Towarzystw W Nowem. Towarzystwa ludow. W niedziel?, dnia 2 b.m. o godz. 4 po po?. W lokalu p. Pelowskiej; W Nowem generalne zebranie Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w ?wi?to trzech Króli to jest 6 b.m., o godz 6 po po?ud. W lokalu p. Petrykowskiego. B?dzie obór nowego zarz?du i sprawozdanie.
Mam sk?ad towarów konkursowych, sukna, konfekcji m?skiej i towarów manufakturowych i zamierzam takowy hurtownie i detalicznie sprzedawa?. Bern. Baumann, Nowe (Neuenburg Wpr., Postplatz nr 3a I pi?tro).
[P nr 1 sobota 1 stycznia 1910]

Nowe. W niedziel?, 9 b.m. O godz. 7-mej wieczorem urz?dza tutejsze Kó?ko ?piewu ko?cielnego 'Harmonia' na sali p. Pelowskiej zabaw? po??czon? z ?piewami chórowemi, przedstawieniem teatralnem i tancami. Odegrane zostan?: Ulica nad Wis?? i Za nic ?ydowskie swaty. Zarz?d
[P nr 4, sobota 8 stycznia 1910]

Skóry od kóz, owiec, koni, wo?ów i w?osy ko?skie kupuje i p?aci wysokie ceny. O. Wedel Nowe (Neuenburg Wpr.)
[P nr 5, wtorek 11 stycznia 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem. Towarzystwa ludow. W niedziel?, 16 b.m. O godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Pelowskiej.
[P nr 7, sobota 15 stycznia 1910]

Ko?cierzyna. W przesz?ym tygodniu z?o?yli tu egzamin nauczycielski z pomy?lnym skutkiem seminarzy?ci:(...) Leon Paweletz z Nowego.
[P nr 9, czwartek 20 stycznia 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem. Towarzystwo rolniczo-przemys?owe w niedziel? o zwyk?ym czasie i lokalu.
[P nr 10, sobota 22 stycznia 1910]

Zabawy. Nowe. Towarzystwo rolniczo-przemys?owe urz?dza zabaw? zimow? pol?czon? z Teatrem, w przysz?? niedziel?, o godzinie 7-mej u p. Pellowskiej (Deutsches Haus). Otwarcie kasy o 6-tej wieczorem. Odegrane b?dzie 'Stare miasto' i 'Ulicznik Warszawski'. Po przedstawieniu ta?ce. Generalna próba odb?dzie si? w sobot? o 8-mej godzinie. Zarz?d
[P nr 12, czwartek 27 stycznia 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem. Towarzystwo ludow., w niedziel?, 30 b.m., o godz. 4 po po?udniu w lokalu p. Pelowskiej. Powtórzone og?oszenie z nr 12 Pielgrzyma o zabawie;
Sprzedam moj? posiad?o??, z wyszynkiem i sk?adem towarów materialnych, przynosz?c? 16 do 18,000 mr. Dzier?awy, do tego sklad drzewa i w?gli. Wp?ata 8 do 10,000 mr. Front domu 33 metrów. J. Hermann, Nowe (Neuenburg Wpr. Wilhelmstr.3.)
Na str. 1 ciekawy artyku? 'M?odzie? dziczeje' .
[P nr 13, sobota 29 stycznia 1910]

Zebranie Towarzystw. W Nowem. Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiego. Nowe.
Teatr amatorski w Nowem odb?dzie si? z ?ona tow. ludowego w niedziel? dnia 6-go lutego 1910 na sali p. Pelowskiej (Deutsches Haus). Generalna próba odb?dzie si? w pi?tek 4-go lutego o godzinie 8-mej wieczorem. Program: 1) 'Zar?czyny w plantacyach', 2) '?ywy nieboszczyk'. Ceny miejsc: I-sze miejsce 75 fen., II gie miejsce 50 fen.; miejsce do stania 30 fen. Biletów naby? mo?na od ?rody, dnia 2-go lutego u p. Wieckiego oraz wieczorem przy kasie. Pocz?tek punktualnie o godzinie 7-mej wieczorem. Otwarcie kasy o godzinie 6-tej wieczorem. Po przedstawieniu ta?ce. O ?askawe liczne przybycie Szan. Publiczno?ci prosi uprzejmie Zarz?d
[P nr 16, sobota, 5 lutego 1910]

Zebranie Towarzystw. W Nowem. Towarzystwa ludow., w niedziel? 13 b.m., o godz 5 po po?udniu w lokalu p. Pelowskiej
[P nr 19, sobota 12 lutego 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem. Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiego.
[P nr 22, sobota 19 lutego 1910]

Roczniki Tow. Naukowego w Toruniu. Nazwy miejscowe, ich rodowód i brzmienie w?a?ciwe, - to zagadnienie nie tylko ciekawe, ale wa?ne i potrzebne, bo rz?d je systematycznie zmienia i usuwa, a ludno?? polska do tych zmian przywykaj?c pierwotne brzmienie kazi i przekr?ca. ?eby tylko na kilka nazw zwróci? uwag?: Ko?o Nowego s? wsie: Pó?wsie, Mieliwe, Mieliwko, Warlub. Ostatnia tak, jak j? pisz?, brzmi w ustach starszego pokolenia, m?odsze za? mówi 'Warlubie' pod wp?ywem zniemczonego Warlubien. Druga i trzecia nazwa brzmi ju? od dawna w naszych gazetach - z których si? wielu uczy po polsku - Milewo i Milewko ( w Milewie i Milewku zamiast Mieliwem i w Mielewku). Pierwsza nazwa jeszcze bardziej doznaje na sobie wp?ywu niemieckiego Halbdorf bo ju? tam coraz cz??ciej mówi? Pó?wie? do Pó?wsi zamiast poprawnie Pó?wsie, do Pó?wsia; starsi takiej tylko formy u?ywaj?, a s?uszno?ci jej dowodzi tak?e Pó?wsie Zwierzynieckie pod Krakowem. - Cieszymy si? tedy, ?e prof. dr. Nitsch w naszych Rocznikach naukowo uzasadni?, dla czego nazwa wsi po?o?onej w pow. chojnickim brzmie? powinna 'Swornegacie'. (str1)
[P nr 24, czwartek, 24 lutego 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem - Towarzystwa ludow. W niedziel? 27 b.m., o godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Pelowskiej.
[P nr 25, sobota 26 lutego 1910]

Zebrania Towarzystw. Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiego.
[P nr 28, sobota 5 marca 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem - Towarzystwa ludow. w niedziel? 13 b.m. O godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Pelowskiej.
[P nr 31, sobota 12 marca 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiego. Dwóch uczni poszukuj? Borucki, malarz, Nowe (Neuenburg Wstpr.)
[P nr 34, sobota 19 marca 1910]

2 uczennice do oddzia?u krótkich towarów i bielizny przyjmie W. Korzeniowski Nowe. (Neuenburg Wpr).
[P nr 36, czwartek 24 marca 1910]

Warlubie. W tych dniach rozpoczn? budow? szosy z Warlubia na P?ochocin do Borowego m?yna. Wykonuje to fiskus le?ny. Komórsk. Pod zarzutem dziecibójstwa przyaresztowano i osadzono w wi?zieniu w Nowem, s?u??c? Schuler, st?d. Zebrania Towarzystw. W Nowem- Towarzystwa ludow. W niedziel? 3 b. m. O godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej.
[P nr 40, sobota 2 kwietnia 1910]

Znowu niebezpiecze?stwo polskie. Biedne Micha?ki niemieckie s? rzeczywi?cie po?a?owania godne. Niedawno widzia?a 'Danz. Ztg' z?owrogie jakie? widmo na Pomorzu, które wygania tamtejszych Niemców. Teraz znowu powtarza ta sama gazeta podobne bzdurstwa, dotycz?ce si? okr?gu wyborczego ?wiecko-nowskiego. Okr?g ?wiecko-nowski jest polem najzaci?tszej walki pomi?dzy Polakami i Niemcami, pisze hakatystyczny 'der Osten'. Mia? on ju? od 1874-77 i od 1881-84 polskiego przedstawiciela w parlamencie, potem zwyci??yli tam znowu Polacy w r. 1903 i ponownie w r. 1907. W r. 1907 zwyci??y? pose? nasz Sas Jaworski 463 g?osami. Niemcy przeciwko temu wyborowi za?o?yli protest. W takich warunkach, pisze dalej 'der Osten', po?a?owania godn? jest rzecz?, ?e niemiecko?? w Nowem mocno si? cofa. W r. 1880 Polacy tworzyli tam 53 procent, w r. 1905 za? 62,3 procent; na 3176 Polaków by?o ju? tylko 1794 Niemców-lutrów. Przysz?e liczenia wypadnie jeszcze niekorzystniej. (Oby tylko te strachy niemieckie okaza?y si? lato? prawdziwemi, by?oby to pi?kne ?wiadectwo dla naszych rodaków w Nowem - Red.) W roku 1890, narzeka 'der Osten', by? w Nowem tylko jeden sk?ad polski, dzisiaj jest ich tam przesz?o tuzin, rze?ników i piekarzy nie wliczaj?c. W miasteczku tem jest wi?cej ni? 600 abonentów polskich gazet (co to za niebezpiecze?stwo! - Red.); nie jest wcale rzadko?ci?, ?e m?? abonuje jedn?, a ?ona drug? gazet?. Dusz? wszystkich polskich d??no?ci w Nowem jest ks. dziekan dr. Wolszlegier z Pieni??kowa, duchowy kierownik 'Pielgrzyma', by?y pose?. Ten?e zap?aci? niegdy? w E?ku ca?e urz?dzenie drukarni, a teraz korzysta za? ze swych ?rodków, by kupowa? i parcelowa? ziemi?. Najmaj?tniejsi ludzie w Nowem s? wprawdzie Niemcy, ale Polacy, cho? rozumiej? bez wyj?tku (? - Red) po niemiecku, bojkotuj? niemieckie sk?ady, skoro obs?uga w nich nie jest polska (brawo! - Red.). Wielu Niemców ponios?o przez to wielkie straty, stopnie podatków od dochodu po cz??ci si? obni?y?y ( czy nie z ?aski taksatorów? - Red.). Gdyby si? do Nowego prze?o?y?o garnizon wojskowy (aha, talary - Red.) to kupcy Niemcy mogliby si? zrzec polskich odbiorców. Tak?e niemieckie rzemios?o walczy w Nowem z wielkimi trudno?ciami. Brak taniego kredytu (pewnie chcia? powiedzie? 'der Osten': culagów - Red.) i brak tak?e uczni. Na 20 samodzielnych stolarzy przypada tylko 4 niemieckich uczni, na 50 szewców nawet te? tylko 4-6 niemieckich uczni. Nie potrzebujemy chyba dodawa?, ?e powy?sze lamenty 'patryotyczne' nie s? niczem innem, jak ?ebranin? o obrok pa?stwowy, którego pewien leniwy Micha?ek nowski zazdro?ci innym miejscowo?ciom.
[P nr 42, czwartek, 7 kwietnia 1910]

Kronika ko?cielna. Che?mi?ska dyecezya. W przysz?? niedziel? 10go b. m. obchodzi si? w dyecezyi che?mi?skiej rocznica ?mierci m?cze?skiej ?w. Wojciecha, aposto?a naszych stron i zarazem odbywa si? kolekta na cele Stowarzyszenia ?w. Bonifacego i Wojciecha. W t? niedziel? ko?czy si? czas Wielkanocnej Komunii ?w.
[ P nr 43, sobota 9 kwietnia 1910]

Ucze?, syn poczciwych rodziców, mo?e si? zg?osi? zaraz. Karol Glamowski, Nowe (Neuenburg), sk?ad b?awatów i konfekcyi.
[P nr 45, czwartek 14 kwietnia 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem - nadzwyczajne jeneralne posiedzenie Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w przysz?? niedziel? o zwyk?ym czasie i lokalu. Mieszkam od 1 kwietnia r. b. w Nowem, dawniej 20 lat w Pó?wsiu i Pieni??kowie jako adwokat ludowy i polecam si? na dalsz? us?ug? w sprawach s?dowych i rz?dowych A. Doma?ski Nowe (Neuenburg Wpr. Bahnhofstr.18).
[P nr 46, sobota 16 kwietnia 1910]

Nowe. Straszn? ?mierci? zgin?? zagrodnik Kopicki z Twardejgóry zatrudniony przy tutejszej kolejce w porze nocnej. Po uko?czonej pracy usiad? obok rozgrzanego pieca i usn??. Wkrótce zapali?o si? na nim ubranie a K. odniós? ci??kie oparzenia. Odwieziono go do domu chorych, gdzie po kilku godzinach umar?.
[P nr 48, czwartek, 21 kwietnia 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem - Towarzystwa ludow. W niedziel? 24 b.m. O godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej.
[P nr 49, sobota 23 kwietnia 1910]

Sprawy organistów. W numerze 48 'Pielgrzyma' ?ali si? pewien kolega, ?e sejm przyj?? ustaw? o emeryturze organistów ewangielickich - a o katolickich cicho-. Jak?e sejm z w?asnego pop?du o nas ma pami?ta?, je?eli my sami o siebie ma?o si? staramy? Istnieje w naszej dyecezyi zarz?d stowarzyszenia organistów, ale gdzie s? towarzystwa? Jestem sekretarzem stowarzyszenia - ale spisu towarzystw nie wr?czono mi. Zebrania Zwi?zku towarzystw organistowskich - albo raczej pojedynczych organistów - odby?o si? o ile pami?tam, w jedenastu latach 2 do 3 razy. Niewielkie to zabiegi. Wszystkie zawody organizuj? si? w towarzystwa - aby sobie dopomaga? i swych praw si? dopomina? - tylko my organi?ci nie. Wzywam wi?c niniejszym wszystkich kolegów organistów, aby ??czyli si? w towarzystwa dekanalne. Ustaw ka?demu na ?yczenie dostarcz?. Celem towarzystwa jest wed?ug 2-go ustaw podnoszenie umys?owe i materyalne stanu organistowskiego. Dotychczasowe niedostateczne starania nasze o emerytur? spe?zy na niczem. Trzeba wi?c inaczej sobie radzi?. Oto rz?d pracuje nad wprowadzeniem nowej ustawy pa?stwowej o zabezpieczeniu (Raichsversicherung), dla tego urz?dnicy prywatni dopominaj? si?, aby przy tej sposobno?ci obj?to ustaw? i ich zabezpieczenie na staro??. Odbywaj? si? w tej sprawie wiece, aby rz?d us?ysza? uprawnione skargi urz?dników prywatnych i zaprowadzi? zabezpieczenie dla wszystkich urz?dników prywatnych i dla tych, których dochód wynosi ni?ej 2000 marek. Zbiera si? podpisy zbiorowe. I my jeste?my urz?dnikami prywatnymi. A wi?c dalej, podpiszmy petycye, Formularzy dostarcz?. Dalej mo?emy zabezpieczy? sw? staro??, tworz?c kas? wspóln?, czyli fundusz dla emerytów z w?asnych sk?adek. Nareszcie powinni?my si? stara? uzyska? u sejmu osobn? ustaw? o naszej emeryturze. Ale do tego wszystkiego potrzeba nam organizacyi. Oczekuj? wi?c jak najliczniejszych zamówie? ustaw towarzystwa i petycyi o zabezpieczeniu. O za?o?eniu towarzystw prosz? my donie??, abym móg? zamówi? walne zebranie. D. Frydrychowski, organista w Nowem
[P nr 54, czwartek 5 maja 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem - Towarzystwa ludow. w niedziel?, 8 b.m. o godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej.
[P nr 55, sobota 7 maja 1910]

Sprawy organistów. Na pi?tek 29. 4. b.r. zwo?a? organista w Nowem p. Frydrychowski, wszystkich organistów dekanatu nowskiego na narad? celem za?o?enia rna nowor1; towarzystwa dekanalnego. Z wyj?tkiem dwóch kolegów, którzy, dla choroby i wa?nej przyczyny, uniewinniwszy si?, przyby? nie mogli, stawili si? prawie wszyscy i to pp. Frydrychowski z Nowego, Czaplewski z Osieka, Guss z P?ochocina, Pietrasi?ski z Bzowa, Lipi?ski z Lalków, Szczygie? z Lipinek, Gierszewski z Bar?ó?na, Miko?ajski z Ko?c. Jani i Podlaszewski ze Skórcza. Celem towarzystwa ma by? kszta?cenie si? umys?owe jako i zajmowanie si? o?wiat? i ?piewem. A teraz przede wszystkiem na by? staranie si? o zabezpieczenie wdów i sierot organistowskich po ?mierci ich ?ywiciela, aby mia?y jakie? utrzymanie i przed bied? si? przez to uchroni?y. Na zebraniu tem uchwalono podpisa? petycy? o zabezpieczeniu urz?dników prywatnych - jakie to ju? otrzymali organi?ci luterscy, co te? i parlament przyj??, - któr? te? wszyscy uczestnicy podpisali. Zebrani prosz? te? organistów innych dekanatów, aby oni, wi???c si? tak?e w tow. dekanalne, podpisali t? petycy? i potem te petycye podpisane wr?czyli p. Frydrychowskiemu w Nowem, który si? dalsz? spraw? chce zaj?? i te? formularzy dla ka?dego dekanatu dostarczy. Petycy? t? trzeba jak najpr?dzej do parlamentu nades?a?, wi?c musimy si? pospieszy? z wys?aniem takowej. Wszyscy zebrani pok?adaj? nadziej?, ?e za przyk?adem dekanatu nowskiego pójd? czem pr?dzej i wszystkie inne dekanaty dyecezyi naszej aby na nowo zorganizowa? zwi?zek dyecezalny, który, jak ju? wy?ej w nr 54 Pielgrzyma zaznaczono, zasn?? nieomal, i aby takowy móg? si? na sta?e utrzyma?. Podobno organi?ci dyecezyi warmi?skiej i gnie?nie?skiej i pozna?skiej maj? by? znacznie przodem! - dlaczego w naszej dyecezyi ten zwi?zek zasn??? Dlaczego by?a taka ospa?o??? Wi?c dalej druhowie organi?ci do dzie?a! Do zarz?du wybrano nast?puj?cych pp.: Frydrychowski z Nowego, prezes, Czaplewski z Osieka, zast?pca, Gierszewski z Bar?ó?na skarbnik, Podlaszewski ze Skórcza sekretarz. Uchwalono wst?pne po 1 marce a sk?adki miesi?czne po 50 fenygów. Towarzystwo sk?ada si? z cz?onków czynnych (organistów) i honorowych. Co do ostatnich, to ucieszyliby?my si?, gdyby?my mogli naszych Wielebnych ksi??y proboszczów, jako i wikaryuszów, przychylnych nam, jako honorowych cz?onków powita?! Czynni cz?onkowie piel?gnowa? te? b?d? ?piew chórowy. Zwracamy jeszcze szanownym druhom uwag? na og?oszenie w nr 54 Pielgrzyma artyku?u Sprawy organistów. Przysz?e zebranie na dekanat nowski odb?dzie si? w czwartek 9 czerwca w Osieku. Za rz?d tow. org. Na dekanat nowski. D. Frydrychowski, prezes I. Podlaszewski, sekretarz.
[P nr 58, sobota 14 maja 1910]

Poszukuj? 1 wolontaryusza i 2 uczni do destlacyi i sk?adu kolonialnego. J. Meyer, Nowe (Neuenburg Wpr.)
[P nr 59, wtorek 17 maja]

S?siad, najlepszy polski likier poleca J. Meyer'a fabryka likierów w Nowem (neuenburg); Powtórzone og?oszenie o wolontariuszu.
[P nr 60, czwartek 19 maja 1910]

W sprawie organistów. Zapytuj?c si? przewielebnego ks. ?osi?skiego, pos?a do sejmu:
1) w sprawie emerytury organistów luterskich,
2) czyby nie mo?na si? domaga? ew. z jakim skutkiem podobnej ustawy dla organistów katolickich,
3) czemu nie poruszona tego przy tej sprawie w sejmie, odebra?em nast?puj?c? odpowied?: Berlin dnia 5 maja 1910. Na list z dnia 28go kwietnia r.b. Odpowiadam uprzejmie, i? nikt z Ko?a z tej przyczyny nie zabra? g?osu w sprawie uregulowania dochodu i pensyi organistów katolickich, poniewa? nie byli?my do tego od nikogo upowa?nieni a oprócz tego nie mia?oby to ?adnego skutku. Rz?d pruski zaj?? si? uregulowaniem emerytury, poniewa? wprzód t? spraw? uregulowa?y konsystorze ko?cio?a ewangielickiego. Prawo emerytury dla tego tylko te obejmuje prowincye, gdzie nast?pi?y uchwa?y konsystorzów. Westfalia i nadre?ska prowincya z tego prawa s? wyj?te. Aby rz?d móg? si? zaj?c prawem uregulowania emerytury organistów katolickich, potrzeba koniecznie, aby wprzód w?adze biskupie si? co do tej sprawy porozumia?y i rz?dowi poda?y odpowiedni projekt. Panowie organi?ci powinni wi?c najprzód uprosi? w?adz? biskupi?, aby si? t? spraw? zaj??a. I to jeszcze nie wystarczy?oby. Powinna nast?pi? wprzód zgoda calego episkopatu pruskiego. Zreszt? tegoroczny projekt jest tylko rozszerzeniem prawa z 7 lipca 1900. Prawo za? to obejmuje tylko tych organistów, którzy maj? wi?cej dochodu ni? 900 m. i 10 lat byli w urz?dzie. Kas? emerytaln? utworzono wtenczas 1) ze sk?adek organistów, 2) z dok?adek kas ko?cielnych, które mia?y dochodu 300m. Wi?cej ni? rozchodu, 3) z podatku ko?cielnego. Teraz te rozporz?dzenia cokolwiek zmieniono. Oprócz tego ustanowiono najni?sz? emerytur? o 100 m. wy?ej (500 - 1800 m.) Na koniec nadmieniam, i? dochód organistów itd. ko?cio?a ewangielickiego nie jest regulowany prawem, lecz podobnie jak u nas przy ka?dej posadzie jest inny. Ku bli?szej informacyi do??czam projekt prawny tycz?cy dalszego uregulowania emerytury organistów itd. Z poszanowaniem Ks. ?osi?ski. Odpowied? ksi?dza pos?a podaje do wiadomo?ci, aby koledzy organi?ci wiedzieli, ile w sprawie naszej emerytury potrzeba b?dzie zabiegów i stara?. Trzeba nam si? zorganizowa? nie tylko w dyecezyi che?mi?skiej, ale w ca?ych Prusach - pozyska? dla naszej sprawy w?adze duchowne - a dopiero sprawa mo?e by? przed?o?ona sejmowi. Tymczasem od mego artyku?u z dnia 5 maja tylko z 3 dekanatów odebra?em wiadomo?ci i to z ?asina, S?pólna i Gniewu, o formularze celem podpisania petycyi te? wi?cej si? nie zg?osi?o. Wzywam wi?c raz jeszcze pp. kolegów, aby si? postarali o za?o?enie tow. dekanalnych. Petycye do podpisywania dzi? wy?l? prosz?c o podpisy najpó?niej na 9 czerwca do Grudzi?dza - gdzie odb?dzie si? walne zebranie organistów ca?ej dyecezyi. Zebranie dekanatu nowskiego zamówionego na 9 czerwca nie odb?dzie si? dla walnego zebrania w Grudzi?dzu. Wszystkie inne pisma polskie prosi si? o powtórzenie tego artyku?u. Nowe dnia 17 maja 1910 Dominik Frydrychowski, organista. Nowe.
Zebranie organistów dekanatu nowskiego, które mia?o si? odby? w Osieku dnia 9 czerwca b. r. z powodu zebrania dyecezalnego nie odb?dzie si?. (s. 2)
Zebrania Towarzystw. W Nowem - Towarzystwa ludów. W niedziel?, 22 b. m. o godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej. (s. 3)
na s. 4 powtórzone og?oszenia Meyera.
[P nr 61, sobota 21 maja 1910]

Zebrania Towarzystw.W Nowem Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? dnia 29 b. m. o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiego.
[P nr 64, sobota 28 maja 1910]

Kronika ko?cielna. W przysz?ym miesi?cu czerwcu odb?dzie si? Bierzmowanie w ?wieciu, w P?ochocinie, Komórsku i w Nowem. W P?ochocinie nast?pi te? konsekracja ko?cio?a.
[P nr 65, 31 maja 1910]

Kronika ko?cielna. Najprzew. ks. biskup sufragan dr. Klunder podejmie podró? wizytacyjn? w nast?puj?cym porz?dku: W sobot? 18go b. m. o 1 godz 45 min. przyjazd do Nowego, o 4 godz. bierzmowanie. W niedziel? suma pontyfikalna i dalszy ci?g bierzmowania. W poniedzia?ek przed po?. wizytacja ko?cielna.
[P nr 66, czwartek 2 czerwca 1910]

Zebranie organistów odby?o si? przy licznym udziale dnia 9go czerwca 1910 w Grudzi?dzu w hotelu p. Rostka. Na zebranie to przyby?o oko?o 70 organistów, z których kilku posiada?o pe?nomocnictwa od organistowskich towarzystw dekanalnych - zast?pionych by?o wi?c okolo 110 organistów. Zebranie zagai? prezes p. Hejna ze Starogardu, protokó? pisa? p. Frydrychowski z Nowego. Najwa?niejszym punktem obrad by?o wys?anie petycyi do parlamentu i sejmu w sprawie zabezpieczenia organistów na przypadek niemocy i staro?ci oraz zabezpieczenie wdów i sierot po organistach w razie ?mierci tych?e. Nad spraw? t? toczy?a si? o?ywiona dyskusya, w której wszyscy zebrani o?wiadczyli si? za natychmiastowem wys?aniem stósownej rezolucyi do Ko?a polskiego i stronnictwa centrum a pó?niej wys?ane maj? by? petycye w tej sprawie do parlamentu i sejmu. Rezolucya odno?na brzmi jak nast?puje: Zebrani w dniu 9go czerwca 1910 w hotelu p. Rostka w Grudzi?dzu cz?onkowie Towarzystw organistów dyecezyi che?mi?skiej prosz? Ko?o polskie, a?eby Ko?o stara?o si? uzyska? dla organistów jako urz?dników prywatnych odpowiedni? rent? na s?abo?? lub staro?? oraz o uzyskanie stosownej renty dla wdów i sierot organistów. Prosimy te? postara? si? o to, aby ju? wklejone znaczki uwzgl?dniono odpowiednio. Do w?adzy biskupiej w Pelplinie uchwalono wys?a? odpowiedni? pro?b? o poparcie tych rzeczywi?cie s?usznych stara? organistów. Celem za?atwienia tych spraw wybrano komisy? sk?adaj?c? z 5-ciu pp. organistów. W dalszym ci?gu obradowano nad zak?adaniem towarzystw dekanalnych wsz?dzie, gdzie tych?e nie ma oraz nad rozbudzeniem tych, które nie pracuj? i nie rozwijaj? si? prawid?owo. Zebrania dekanalne powinny si? odbywa? przynajmniej dwa razy do roku. W ko?cu poruszono spraw? uczniów organistowskich. Ogólnie ?alono si? na zbyt wielk? liczb? tych?e uczni, mianowicie robiono zarzut organi?cie katedralnemu, p. Hermanczykowi, w Pelplinie, który co rok przyjmuje tyle uczni, ?e ci m?odzi ludzie po wyuczeniu si? nie wiedz?, co z sob? w ?wiecie pocz??. Zwyk?ej pracy si? wstydz? - a o odpowiedniej posadzie organistowskiej ani marzy? nie mog? w?a?nie dla tego, ?e m?odych organistów rokrocznie tak du?o przybywa. - Postanowiono te? wys?a? do w?adzy biskupiej pro?b?, a?eby pan Hermanczyk, który m?odych ludzi uczy organistostwa, nie nale?a? do komisyi egzaminacyjnej. Na tem obrady si? sko?czy?y. Oko?o godziny wpó? do 5tej zamkn?? przewodnicz?cy pochwaleniem Pana Boga zebranie. Kto mia? sposobno?? pozna? dol? niektórych organistów i nieuprzedzenie na spraw? t? si? zapatruje, ten z pewno?ci? przyzna, ?e starania ich s?uszne. Ze swej strony ?yczymy pp. organistom, a?eby ich gorliwa praca w tym kierunku odnios?a jak najpr?dzej po??dany skutek.
Zebrania Towarzystw. W Nowem - Towarzystwa ludów. W niedziel?, 12 b. m. o godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej. Na porz?dku obrad wa?ne sprawy.
[P nr 70, sobota 11 czerwca 1910]

Nowe.W sobot? spali? si? warsztat fabrykanta mebli Luchta. Zgorza?y zapasy drzewa; maszyny zosta?y uszkodzone. Przyczyna po?aru nieznana. Pó?wie?. Przesz?y tydzie? przyniós? nam wielk? rado??, po pierwsze udzieli? nam Pan Bóg upragnionego deszczu, a po drugie 197 morgow? posiad?o?? po niebo?czyku p. Szambowskim kupili p. Wróblewski z Komórska i p. Lamparski ze Z?otowa od pani Szambowskiej, aby rozparcelowa? i dobrze zarobi?. A gdy si? im to nie uda?o, sprzedali posiad?o?? innowiercy. No, my?leli?my, ?e ju? ta posiad?o?? na zawsze stracona, ale? niezbadane s? wyroki Bo?e. Owemu innowiercy p. Hofmannowi dobrze si? powodzi?o, dopóki dobry inwentarz po p. Szambowskim móg? sprzedawa? i owieczki zjada?, ale jak wszystko zjad? i wyprzeda?, wtedy musia? si? uda? do Polaków. Ale nikt nie chcia? od niego kupi?. Wtedy namy?li? si?, ?e trzeba si? uda? do takiego, który kupi od Niemca a sprzeda Polakowi albo te? przeciwnie, no i kupi? p. Krajnik, szeroko i daleko znany obywatel. Ale i ten sprzedawa? dalej nie móg?, bo gospodarstwo za bardzo zniszczone. Tymczasem p. K. spotkawszy si? z p. Felskim z D?brówki pod Kwidzynem, obaj u?o?yli plan zmiany swych gospodarstw. P. Felski da? za 197 mórg p. K. 82,500 mr., ale zabra? ca?y inwentarz ?ywy i martwy, nadto p.K. Musia? mu ró?ne rzeczy pozostawi? i wszystkie procenta do nowego roku zap?aci?. Wobec tego s?dzimy, ?e p. F. B?dzie móg? dobrze gospodarzy?. Znany jest przecie? jako dobry gospodarz i Polak. A p. K. da? p. F. Za 120 morgowe gospodarstwo bez inwentarza 65000 mr. Posiad?o?? t? zamierza mi?dzy s?siadów rozparcelowa?, albo te? w ca?o?ci sprzeda?, lub na inne zamieni?. Potrzebny inwentarz p. F. kupi i przy ma?ej wp?acie posiad?o?? sprzeda a pieni?dze na hipotekach na 10 lat zapewni. Bli?szych wiadomo?ci udzieli ober?ysta J. Lange z Pó?wsi (Halbdorf) b. Kleinkrug
[P nr 75, czwartek, 23 czerwca 1910]

dekanatów: Cz?uchowskiego, Kami?skiego i Tucholskiego w Chojnicach Zebrania Towarzystw. W Nowem - Towarzystwa ludow. W niedziel?, 26 b. m. o godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej.
[P nr 76. sobota 25 czerwca 1910]

Nowe. Wielki po?ar sro?y? si? w Du?em Nebrowie. Spali? si? dom gospodarza Hoffmanna oraz dom s?siedni. Mieszka?cy ledwie zdo?ali uj?? z ?yciem, gdy? byli w najwi?kszym ?nie pogr??eni. Zgin??o 9 ?wi?. W p?omieniach znalaz?a ?mier? pewna 40-letnia wdowa. Hoffmann by? nisko zabezpieczony.
[P nr 79, sobota 2 lipca 1910]

Od redakcyi. Do Nowego. Opis uroczysto?ci Bierzmowania byliby?my ch?tnie umie?cili, ale otrzymali?my go tak pó?no, ?e o sprawie tej nie mo?na by?o rozpisywa? si?. W przyszlo?ci prosimy nam opisy takie jak najpr?dzej nades?a? a na pewno je wydrukujemy. Moj? posiad?o?? w obszarze 276 mórg w ko?cielnej wiosce nad szos? i stacy? kolejow? 7 km od Biskupca (Ostpr.)odleg??, po?ow? pszennej i po?ow? ?ytniej roli, w??cznie 80 mórg ??k i 6 mórj lasu, zamierzam zaraz sprzeda?. Cena z ca?kiem inwentarzem 40000 mr., zaliczka 10-12,000mr. Mateusz Fitzermann Nowe (Neuenburg Wpr.)
[P nr 81, 7 lipca 1910 ]

Nowe. (spó?nione). Po bardzo d?ugim czasie mia?o miasto nasze zaszczyt go?ci? u siebie przez kilka dni swego kochanego pasterza dyecezyalnego, Najprzewielebniejszego ks. biskupa-sufragana dr. Klundera. Ju? kilka dni najprzód zapanowa? o?ywiony ruch i krz?tanie si? oko?o godnego przyj?cia dostojnika Ko?cio?a i niebawem te? ?wi?tynia i miasto nasze przybra?y si? w szaty godowe. W sobot? 18 zesz?ego miesi?ca (tj. czerwca K.P.)po po?ud. O godz. 3 zwiastowa?y dzwony ko?cielne przybycie zaszczytnego go?cia, który te? niebawem zajecha? przed plebani?, zk?d w licznem gronie kap?anów przy d?wi?kach muzyki i ?piewu: 'Ecce sacerdos' w procesyi zosta? wprowadzony do ?licznie przystrojonej ?wi?tyni, gdzie w nader serdecznych s?owach w polskim i niemieckim j?zyku przywita? si? z nasz? parafi?. Tego samego dnia jeszcze pó?niej odby?o si? pierwsze bierzmowanie. Nazajutrz odprawi?a si? suma pontyfikalna z asyst?, do której Kó?ko ?piewu ko?cielnego Harmonia ?piewa?o pi?kna msz? Hallera 'Missa tertia' i oofertorium 'Salve Regina' Zi?tarskiego na g?osy, poczem i przedtem ju? znów by?o bierzmowanie - razem oko?o 1200 osób. W po?udnie muzyka ko?cielna z wie?y odegra?a kilka chora?ów, co podwoi?o uroczysty nastrój. Wieczorem o godz. 7 Kó?ko ?piewu, zgromadziwszy si? przed plebani?, urz?dzi?o dostojnemu go?ciowi serenad?, od?piewuj?c pod batut? organisty p. Frydrychowskiego bardzo udatnie pie?ni i to: 1) Sam jeden. 2)Pie?? wieczorna. 3) Powitanie wiosny. 4) Wszystko do celu. 5) Salve Regina. 6) Ko?ysanka. 7) Dobra noc. Widocznie wzruszony tym objawem przywi?zania i mi?o?ci Najprzew. ks. Biskup raczy? do dru?yny ?piewaczej w bardzo serdecznych przemówi? s?owach, a zwracaj?c si? szczególnie do m?odzie?y, by zawsze kroczy?a drog? praw? i z niej nigdy nie zboczy?a, podnosi?, ?e cel ?ycia nie pró?ne zabawy, lecz praca, bogobojno?? i cnota. ?egnaj?c si? z nami, wyrazi? nadziej?, ?e kiedy? razem wszyscy w niebie przy tronie Najwy?szego rodowa? si? b?dziemy. Przy ko?cu za?piewano po trzykro? 'Niech nam ?yje'. Nazajutrz odby?a si? wizytacya ko?cio?a i egzamin, poczem po po?udniu Ks. Biskup nasze miasteczko, zabieraj?c ze sob? niew?tpliwie mi?a wspomnienia mi?o?ci i przywi?zania parafii naszej do swego Pasterza. Jeden z parafian. (Na ?yczenie kilku rodaków zamieszczamy powy?szy opis, chocia? ju? d?u?szy czas od tego zdarzenia up?yn??. W przysz?o?ci prosimy nam takie opisy jak najpr?dzej nadsy?a? a zamie?cimy je natychmiast. Red.)

Zebrania Towarzystw.W Nowem. Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? dnia 10 b.m. o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiego. W Nowem. Towarzystwa ludow. w niedziel?, 10 b.m. o 5 po po?. W lokalu p. Pellowskiej.
[P nr 82, sobota 9 lipca 1910]

Zabawy. Nowe Na cel dobroczynny urz?dza ni?ej podpisany komitet, w niedziel?, dnia 17-go lipca r. b. w parku p. Wojnowskiego w Ko?czycach zabaw? latow?. Czysty zysk przeznaczony na powi?kszenie tutejszego ko?cio?a. Program: 1) Koncert 2) Gry towarzyskie o nagrody. 3) Wielkie wylosowanie. 4)Aukcja ameryka?ska 5) Wieczorem o?wietlenie parku lampionami i puszczanie sztucznych ogni. 6) ?ywe obrazy. 7) Po zako?czeniu w parku zabawa z ta?cami w lokalu p.Pellowskiej. Pocz?tek koncertu punktualnie o godz. 3 po po?udniu. Wst?p do parku od doros?ych 80 fen., dzieci 10 fen. Dobrowolne datki ch?tnie przyjmujemy. Na cel tak wznios?y, jak jest powi?kszenie ko?cio?a naszego, prosi o jak najliczniejszy udzia?. Komitet
[P nr 85, sobota 16 lipca 1910]

Sprawy organistów. Zebranie organistów dekanatu Nowskiego odb?dzie si? w Osieku w czwartek, dnia 21go b. m. o godzinie 2 po po?udniu na sali p. Kuczkowskiego Porz?dek dzienny: 1. Zagajenie. 2. Odczytanie protokó?u z ostatniego posiedzenia. 3. Odczyty: 1) Co to jest chóra?. 2) O ?piewie ludowym w ko?ciele. 4. Wspólny ?piew 5. Wolne g?osy. O udzia? wszystkich cz?onków prosi Zarz?d. Furmanka b?dzie w Czerwi?sku (Schmentau) o 12-tej godz. w po?udnie.
[P nr 87, czwartek 21 lipca 1910]

Nasze Towarzystwa Ludowe. Podczas gdy w przesz?ym roku liczy? Zwi?zek towarzystw 71 z liczb? cz?onków 8210, liczy obecnie towarzystw 87, a cz?onków 9800. (.)
[P nr 88, sobota 23 lipca 1910]

Wiadomo?ci potoczne. Nowe. Dzi?kujemy serdecznie za tak wspania?y dar ofiarowany nam na nasz obchód rGrunwaldu| w Nowem dnia 17 lipca, który uda? si? pod ka?dym wzgl?dem ?wietnie. Urz?dzili?my obchód na cel dobroczynny t.j. na budow? ko?cio?a parafialnego, i tak po??czyli?my przyjemne z po?ytecznem, bo i na ko?ció? pozosta?o przesz?o 100 mr., a bawili?my si? znakomicie. M?odzie? i dzieci obdarzyli?my ksi??kami, bo tak?e inne wydawnictwa oraz kupiec p. Korzeniewski ofiarowali nam du?o ksi??ek, tak ?e prawie nikt bez ksi??ki nie powróci? ze zabawy i wszyscy uradowani i zadowoleni powracali do domów.
[P nr 89, wtorek 26 lipca 1910]

Nowe. Na cel dobroczynny - przebudowanie naszego ko?cio?a - odby?a si? w niedziel? d. 17. bm. w parku p. Wojnowskiego w Ko?czycach wielka zabawa latowa. Przebieg zabawy by? nadzwyczaj wspania?y a udzia? publiczno?ci bardzo wielki. Uzna? te? nale?y prac? komitetu za przygotowanie nam tak pi?knej zabawy, jakiej Nowe jeszcze nie widzia?o. Program bardzo urozmaicony - oprócz koncertu obfita ilo?? ro?nych gier, tak dla dzieci jako te? i m?odzie?y doros?ej a wszystko w wzorowym porz?dku i przy najlepszej harmonii, to te? go?cie niezawodnie wynie?li jak najlepsze wra?enie. Koniec u?wietni?y sztuczne ognie i dobrze przedstawione ?ywe obrazy. Chocia? wi?c zabawa pod ka?dym wzgl?dem ?wietnie si? uda?a i udzia? publiczno?ci - oko?o 800 osób, bardzo by? liczny, ubolewa? jednak trzeba, ?e i przy tak wznios?ej sprawie tutejsze obywatelstwo nie umia?o by? solidarne i ?e pewne sfery z jednego z tutejszych towarzystw, z powodu niesnasek, jakie od pewnego czasu si? do nas zakrad?y, niemal ostentacyjnie si? od tej zabawy usun??y. Z duchowie?stwa, tak miejscowego jak i zamiejscowego, nie by? nikt, tak?e i nasi kupcy - z wyj?tkiem p. Korzeniewskiego - nie byli na zabawie. - Przykro pisa? o tem tem wi?cej, ?e obecnymi by?o na zabawie kilku kupców - innowierców. Za to robotnicy i rzemie?lnicy stawili si? hurmem i zape?nili obszerny i ?liczny park p. Wojnowskiego po brzegi. Miejmy jednak nadziej?, ?e przykre te stosunki raz przecie? si? zmieni? i zapanuje znów tak nam wszystkim po??dana zgoda. W niedziel? przed po?udniem uton?? syn mistrz rze?nickiego Jab?o?skiego, jad?c ?ódk? na Wi?le. Sprawy organistów. Zebranie organistów dekanatu Nowskiego, które odby?o si? w czwartek dnia 21 bm., zagai? prezes p. Frydrychowski z Nowego o 3ciej godz. po po?. od?piewaniem pie?ni: Do Ciebie Panie. Potem odczyta? p. Czaplewski z Osieka protokó? z ostatniego posiedzenia. Nast?pnie mia? odczyty p. prezes o chórale i ?piewie ludowym, które zaciekawi?y wszystkich obecnych. Wolnych g?osów nie by?o. Mieli?my te? zaszczyt, powita? na zebraniu zacnego ks. K., który nam niejednych dobrych rad udzieli?. Przede wszystkiem wdzi?czni jeste?my za wyja?nienie co do chóra?u i ?piewu ludowego. Zach?ca? te?, aby?my piel?gnowali ?piew przodków naszych w ko?ciele, a nie zaprowadzali ?adnych nowych utworów z melodyami nieomal teatralnemi. Po naznaczeniu dnia na przysz?e zebranie, które si? odb?dzie dnia 29 IX br. w Pieni??kowie, zamkni?to zebranie od?piewaniem pie?ni na chór m?ski: 'W lesie'. Zarz?d
[P nr 90, czwartek 28 lipca 1910]

Nowe. Na zabawie w parku p. Wojnowskiego oprócz kupca p. Korzeniewskiego by? tak?e kupiec p. J. Siudzi?ski.
[P nr 93, czwartek 4 sierpnia 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem - Towarzystwa ludow. W niedziel?, 7 b. m. o godz. 5 po po?udniu w lokalu p Pellowskiej Sztuczne z?by, z kauczuku i metalu, plomby, wszelkie reperacye przy z?bach i rwanie z?bów wykonuje V. Hirsch, dentysta Nowe (Neuenburg Wpr.) przy rynku nr 28. Telefon 88.
[P nr 94, sobota 6 sierpnia 1910]

Sprawy organistów. W Tczewie dnia 5 lipca 1910 odby?o si? posiedzenie komisyi organistowskiej obranej na zje?dzie w Grudzi?dzu dnia 9 czerwca r. b. pod przewodnictwem p. Heyny, który do pióra powo?a? p. Frydrychowskiego. Powzi?to nast?puj?ce uchwa?y: 1) Komisya uwa?a za konieczne, a?eby dzia?a? w celu zak?adania Tow. dekanalnych, tam za? gdzie takowe istniej? tylko na papierze, dzia?a? o?ywiaj?co. 2) Istniej?cy zwi?zek zorganizowa? w ten sposób, ?e odbywa? si? mog? corocznie sejmiki delegatów. Na pierwszym sejmiku wypada uzupe?ni? zarz?d zwi?zku, wybra? nad kas? emerytaln? kuratoryum, którego obowi?zkiem b?dzie zdawa? sprawozdanie rachunkowe i og?asza? takowe publicznie. Heyna przewodnicz?cy; Frydrychowski sekretarz; Tomaszewski, Hoffmann, Pater W imieniu obranej komisyi, celem zebrania materya?u tycz?cego emerytury naszej, prosz? kolegów organistów donie?? mi jak najpr?dzej, w jakich dekanatach nie istniej? jeszcze Tow. organistów. Frydrychowski organista w Nowem (Neuenburg)
[P nr 95, wtorek 9 sierpnia 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? dnia 14 b. m. o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiego
[P nr 97, sobota 13 sierpnia 1910]

W Nowem Towarzystwa ludow. W niedziel? 21 b. m. o godz 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej. [P nr 100, sobota 20 sierpnia 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem Towarzystwa rolniczo-przemys?owego niedziel? dnia 28 b. m. o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiego
[P nr 103, sobota 27 sierpnia 1910]

Nowe. Na posiedzeniu kat. Towarzystwa pacho?ków mia? student filologii Wojtowicz wyk?ad o Górnym ?l?sku, mianowicie o kopalniach w?gla.
[P nr 104, wtorek 30 sierpnia 1910]

Nowe Na subha?cie kupi? restaurator Retkowski za 18 tysi?cy mr. restauracy? ogrodow?, po?o?on? przy ulicy Górnej. Dotychczasowy w?a?ciciel Weese zap?aci? za ni? przesz?ego roku 28 tysi?cy marek.
[P nr 105, czwartek 1 wrze?nia 1910]

Nowe. Pro?by mieszka?ców Lipienek, ?eby nowa szosa z Warlubia do Osia w stron? Lipienek przeprowadzon? zosta?a, nie uwzgl?dniono. W tutejszym ko?ciele przyj??o w przesz?? niedziel? pierwsz? Komuni? ?w. 97 ch?opców i 92 dziewcz?t.
[P nr 108, czwartek, 8 wrze?nia 1910 ]

Wielka zabawa. Tow. ?piewu Harmonja sk?adaj?ca si? z koncertu, ?piewów, gier i przedstawienia teatralnego odb?dzie si? w niedziel?, dnia 18 IX w lokalu p. Pelowskiej. Odegrane zostan?: 'Dwaj roztargnieni' i Wigilia ?w. Andrzeja. O ?askawy udzia? prosi uprzejmie Zarz?d
[P nr 111, czwartek 15 wrze?nia oraz P nr 112 sobota 17 wrze?nia 1910]

Nowe. W?a?ciciel domu Juliusz Zaj?czkowski na pustkowiu Nowskiem obchodzi? z mal?onka swoj? z?ote wesele. Ks. prob. dr. Muszy?ski pob?ogos?awi? par? jubilack?.
Sprawy organistów. Zebranie towarzystwa dekanatu nowskiego odb?dzie si? w czwartek 29 b. m. p 1/2 2 w Pieni??kowie na sali posiedze?. Porz?dek dzienny: 1. Zagajenie. 2. Odczytanie protoko?u z przesz?ego posiedzenia. 3. Odczyty a) o muzyce instrumentalnej b) o organach 4. Rozprawa co do ustanowienia i dochodów org, 5. Uchwala po?miertnego. 6. ?piew i zako?czenie. O udzia? wszystkich kolegów prosi usilnie. Zarz?d
[P nr 114, czwartek 22 wrze?nia 1910]

Nowe. Burmistrz Buchhorn 11 g?osami przeciw 2 g?osom ponownie obrany zosta? burmistrzem na nast?puj?ce 12 lat. W zaprzesz?? niedziel? urz?dzi?o tutejsze Tow. ?piewu ko?cielnego teatr amatorski. Odegrano dwie jednoaktówki 'Dwaj roztargnieni' i 'Wilia s. Andrzeja' Amatorki i amatorzy odegrali role swe bardzo dobrze.
[P nr 119, wtorek 4 pa?dziernika 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem Towarzystwa ludow. W niedziel? 9 bm. o godzinie 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej.
[P nr 121, sobota 8 pa?dziernika 1910]

Zebrania Towarzystw. Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? dnia 16 b.m. P godz. 5 po po?udniu w lokalu p. Petrykowskiego.
[P nr 124, sobota 15 pa?dziernika 1910]

Nowe. 14go b. m. w po?udnie wybuch? ogie? w pracowni mistrza stolarskiego Hundsdorffa przy D?ugiej ulicy. Stra? ogniowa ochroni?a przylegle budynki. Mam za wiele pieni?dzy, dla tego chc? ka?demu, co mi nade?le swój adres podarowa? 15 mr. Za co???oznajmi? listownie. Franciszka Jeli?ska Starogard
[P nr 125, wtorek 18 pa?dziernika 1910]

Nowe. Czeladnik stolarski (nieczytelne) spad? z hu?tawki ameryka?skiej b?d?cej w pe?nym biegu, przyczem odniós? z?amanie r?ki i nogi. Po uko?czeniu targu pobili si? cyganie (?) z kilku lud?mi. No?e i rewolwery odgrywa?y g?ówn? rol?. Do(nieczytelne.) bójki przyaresztowano i osadzono w wi?zieniu.
Zebrania Towarzystw. W Nowem Towarzystwa ludow. W niedziel? 23 bm. o godzinie 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej.
[P nr 127, sobota 22 pa?dziernika 1910]

Nowe. Kupiec p. Jan Siudzi?ski kupi? dom, po?o?ony w rynku przy gda?skiej ulicy, w którym od dawna znajdowa? si? jego sk?ad ?elaza, od p. Wollenwebera za 42,500 mr. ( ponownie: Kupiec Lul. Wollenweber przenosz?cy si? do Charlottenburga sprzeda? swój dom z interesem ?elastwa Polakowi za 42,500mr.
[P nr 133, sobota 5 listopada 1910]

Sprawy organistów. Zebranie tow. org. Na dekanat nowski zagai? dnia 21 b. m. o godz. 2-giej przewodnicz?cy. Od?piewano pie??: 'Kto si? w opiek?'. Nast?pnie odczyta? p. sekretarz protokó? z ostatniego posiedzenia. Potem zabra? g?os czcig. ks. dziekan dr. Wolszlegier, którego?my serdecznie na zebraniu witali. Okaza? te? ks. dziekan ?yczliwo?? dla stanu organistowskiego przez to, i? raczy? przyst?pi? do naszego tow. jako honorowy cz?onek i udzieli? nam wiele dobrych i po?ytecznych rad. Nast?pnie wyg?osi? jeden z kolegów odczyt o organach. Wywi?za?a si? przytem dyskusya o budowie organ, w toku której stwierdzono, i? nowsze konstrukcje organ nie s? jeszcze na najwy?szym szczeblu doskona?o?ci. W dalszym ci?gu rozprawiano o naszem po?o?eniu, przyczem i ks. dziekan kilka uwag dorzuci?. Stwierdzono zarazem dochody obecnych kolegów. Równocze?nie uchwalono po?miertne dla wdów we wysoko?ci 100 marek i sk?adk? roczn? do zwi?zku 2 mr. Od cz?onka, któr? p?aci kasa towarzystwa. Wyznaczono te? kar? za nieprzybycie cz?onków na zebranie i to w wypadku pierwszym 1 mr., drugim 2 mr itd. Nieprzybyli cz?onkowie powinni si? ze zaleg?ych sk?adek ui?ci?. Uchwalono te?, aby skarbnik zaleg?e sk?adki przez zaliczk? lub w inny sposób ?ci?ga?, skoro si? cz?onkowie z 3 miesi?cznych sk?adek nie ui?ci. Na koniec skazali wszyscy obecni 2 nieprzyby?ych, którzy si? nie uniewinili, na wyj?tkow? kar? 2 mr., których nades?ania razem ze sk?adk? skarbnik oczekuje. Po naznaczeniu dnia przysz?ego zebrania, które odb?dzie si? w Nowem 17-go listopada br., zamkni?to zebranie pie?ni? 'Serdeczna Matko'. Pieni??kowo, dnia 29 IX 1910. Zarz? tow. org. Dekanatu nowskiego
[P nr 128, wtorek 25 pa?dziernika 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? dnia 30 b. m. o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiego
[P nr 130, sobota 29 pa?dziernika 1910]

Nowe. Rada miejska zgodzi?a si? na sprzeda? przy Przykopie po?o?onego spichlerza i ogrodu kupcowi Ottonowi Henzel za 3 mr. Za kwadratowy metr. Ca?y obszar wynosi 182 arów i 90 kwadratowych metrów albo razem 18290 kwadratowych metrów. Wedle tego otrzyma za to 54,770 mr. Dot?d p?acono za to tylko 5 mr dzier?awy. Rada miejska postanowi?a te? na ten rok 3600 mr a na przysz?y rok 4000 mr. Da? wspomó?ki na utrzymanie wy?szej szko?y ch?opców.
[P nr 131. wtorek 1 listopada 1910]

Nowe. Dnia 27go pa?dziernika zosta?o tu za?o?one towarzystwo ?e?skie: 'Samopomoc naukowa ?e?ska'. Przyst?pi?o od razu 35 cz?onki?. Nowemu towarzystwu: 'Szcz??? Bo?e!'.
[P nr 132, czwartek 3 listopada 1910]

Nowe. Z Wis?y wy?owiono zw?oki robotnika Mykowskiego. M. by? poprzednio w karczmie.:Wracaj?c do domu, wpad? do rzeki i uton??.
[P nr 135, czwartek 10 listopada 1910]

Nowe. Teatr amatorski z ?ona Towarzystwa M?odzie?y Kupieckiej w Nowem na za?o?enie ????? odb?dzie si? w niedziel? dnia 13 listopada b. r. na sali p. Pellowskiej (Hotel Deustches Haus) Generalna próba odb?dzie si? w sobot? 12-go listopada o godz. 6 wieczorem. Odegrane b?dzie: 'Stary Piechur i syn jego huzar' Krotochwila w 3 aktach a pi?ciu ods?onach. Po przedstawieniu ta?ce rozpoczynaj?ce si? polonezem, potem bia?a polka z orderami i rewan?- walec z bukietami. Pocz?tek przedstawienia o godz. 7mej wieczorem. Otwarcie kasy o godzinie 6-tej. Ceny miejsc: Rezerwowane 1,25 marek, I miejsce 1,00 mr, II miejsce 0,75 mr., miejsce do stania 0,50 mr. Biletów naby? mo?na od ?rody 9go listopada u organisty p. Frydrychowskiego, wieczorem przy kasie. Na cel tak wznios?y jak jest za?o?enie biblioteki, prosimy Szan. Publiczno?? o ?askawe wsparcie. Wydzia?
[P nr 136 sobota 12 listopada 1910]

Sprawy organistów. Zebranie organistów na dekanat nowski odb?dzie si? w Nowem dnia 17 listopada o godz. 1:30 w hotelu 'Deutsches Haus'. Porz?dek dzienny: 1. Zagajenie. 2. Odczyt o muzyce instrumentalnej. 3. Wyk?ad o ?piewie ko?cielnym ( z praktyki). 4. Wy?wiczenie Veni Creator Spiritus na 4 g?osy (I .Fr. Wolf) 5. Wolne wnioski. 6. Zako?czenie. Prosimy wszystkich kolegów o punktualne przybycie. Wszyscy musz? by c obecni, gdy? tylko wtedy mo?emy si? czego? spodziewa?. Zarz?d Tow. org. Na dekanat nowski.
[P nr 138, czwaretk 17 listopada 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem Towarzystwa ludow. W niedziel? 20 bm. o godzinie 5 po po?udniu w lokalu p. Pellowskiej.
[P nr 139, sobota 19 listopada 1910]

Nowe. Mistrzowie mularscy Lau i Wolóck otrzymali listy pisane nieznan? r?k?, w którym im kto? grozi, ?e podpali ich domy mieszkalne i gospodarskie.
[P nr 141, czwartek 24 listopada 1910]

Zebrania Towarzystw. W Nowem Towarzystwa rolniczo-przemys?owego w niedziel? dnia 27 b. m. o 6 godz. w lokalu p. Petrykowskiegpo.
[P nr 142 sobota 26 listopada 1910]

P.S. Pielgrzym w roku 1910 mia? nak?ad 13 tys. egz. ( inf. Andrzej Romanow, Pielgrzym pelplinski w latach 1869- 1920, Gda?sk- Pelplin 2007 Niektóre informacje (wyimki) do??czy?em do fotografii na portalu ( Ko?czyce), inne prawdopodobnie uka?? si? G?osie Nowego.

Toru?, stycze? - luty 2013 (kapa)