Styczeń 23 2018 21:50:24
Nawigacja
· Strona Główna
· Artykuły
· Download
· Forum
· Galeria
· Kontakt
· Szukaj
Wycinki prasowe jako materiały do biografii Stanisława Wojnowskiego

Wycinki prasowe jako materiały do biografii Stanisława Wojnowskiego (1876-1943)
( na prawach rękopisu)

Dwudziestosześcioletni Stanisław Wojnowski od roku 1902 właściciel majątku Kończyce był aktywnym , dziś powiedzielibyśmy, działaczem społecznym. W świadomości nowian kojarzy się go ze stanowiskiem starosty w Świeciu. Dodajmy był w latach od 24 stycznia 1920 do 13 lutego 1921 roku, pierwszym komisarycznym starostą w odrodzonej i niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej. Czasami przy różnych okazjach słyszy się głosy, dlaczego ten wybitny nowianin nie patronuje żadnej z ulic w Nowem. Brak również opracowań biograficznych, wspomnień bliskich, przyjaciół. Postanowiłem poszperać w starych rocznikach czasopism z czasów sprzed Wielkiej Wojny.
Nie jest to zajęcie ekscytujące. Wymaga uwagi, spostrzegawczości i uporu, aby przebrnąć przez dość schematyczne i powtarzające się komunikaty ówczesnych dziennikarzy i korespondentów terenowych. Przyznam, że nie spodziewałem się zbyt wiele po takiej kwerendzie czasopism. Może to zbyt wiele powiedziane - kwerenda. Zwyczajnie przegląd półtora rocznika dwóch tytułów prasowych.
Świadom jestem, że jest to zajęcie na lata, że jeszcze wiele interesujących nowin prasowych zdoła się wydobyć z roczników Gazety Toruńskiej, Grudziądzkiej, Pielgrzyma itp. Czekanie na pełną kwerendę materiałów z gazet oddalałoby poznanie choćby części biografii Stanisława Wojnowskiego. Mam nadzieję, że prezentowane wycinki prasowe, zdołają na tyle rozbudzić wyobraźnię czytelników, że niektórzy zaczną, choćby on line, wertować roczniki zdigitalizowanych gazet; może inni poszperają wśród rodzinnych pamiątek, fotografii i dokumentów; jeszcze inni odwiedzą archiwa lub przekartkują książki naukowe, aby znaleźć tam Stanisława Wojnowskiego, zapomnianego nowianina z wyboru.
Kilka słów o prezentowanych poniżej materiałach prasowych. Przejrzałem dostępne on-line na stronach Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej [ www.kpbc.umk.pl ] roczniki 1903 Gazety Toruńskiej, w którym nota bene szukałem informacji o otwarciu nowej szkoły w Nowem; oraz rocznik 1904 Gazety Grudziądzkiej. Wybrałem informacje dotyczące Stanisława Wojnowskiego i ojca jego Jana. Nie zamieszczam tu wszystkich komunikatów zawiadamiających o zebraniach Towarzystwa Ludowego w Nowem.
Starałem się nie poprawiać pisowni i wiernie przepisać teksty.

Wycinki prasowe

1. Z Nowego. Rodak kupił dobra. W tym tygodniu nabył pan Wojnowski z Gzik z powiatu wąbrzeskiego śliczny majątek w powiecie świeckim dla swego syna Kaźmierza. Obszar wynosi 2000 mórg z gorzelnią. Jest to już w krótkim czasie drugi majątek, który pan Wojnowski wykupił z rąk niemieckich, gdyż pierwsze dobra Kończyce tuż przy Nowem położone, obszaru 1620 mórg, również z gorzelnią dopiero co w przeszłym roku kupił dla pierwszego swego syna Stanisława.
Jest to dla pana Wojnowskiego tem większą chlubą, gdyż sam pochodząc z małego gburstwa Kornatowa z powiatu chełmińskiego, który to kawal ziemi zawsze jest w jego ręku i jako ojcowizny nigdy by nie sprzedał, kiedy tak wiele majątków dla gospodarzy tak niekorzystnych czasów przeszło w ręce komisyi kolonizacyjnej.
Stawiamy p. Wojnowskiego jako wzór drugim rodakom, ponieważ przez oszczędność, na którą my Polacy przede wszystkiem jak najskrupulatniej uważać musimy i przez pracę dużo osięgnąć możemy.
Zaznaczmy przy tej okazyi, o. Wojnowski jeszcze trzech synów ma w domu i dla każdego z nich większy majątek kupić zamierza. - Nowemu nabywcy szczęść Boże! [ Gazeta Toruńska nr 2, sobota 3 stycznia1903 ]

Komentarz: Z powyższej notatki wynika, że Stanisław Wojnowski przybył z powiatu wąbrzeskiego i osiadł w Kończycach w roku 1902.

2. Gziki, swój pod samym Radzynem położony majątek, sprzedał p. Jan Wojnowski p. Krajniko- wi z Brodnicy. który się trudni parcelacyą. Cena kupna wynosi 320 tysięcy marek. za obszar majątku wynoszący 1000 mórg znakomitej gleby. [Gazeta Grudziądzka, nr 74, 26 czerwca 1904]

3. W sprawie Gzik, majątku p. Jana Wojnowskiego, wypada nam podać nową wiadomość.
Oto poprzednie umowy (z_ p. Krajnikiem a następnie p. Friedlaenderem) cofnięto i nabył Gziki p. Józef Paszotta z Plemiąt. Tak więc piękny ten majątek został w ręku polskiem, a p. Paszotta daje nam pewność, iż w obce ręce się nie dostanie! [Gazeta Grudziądzka, nr 87, 21 lipca 1904]

Komentarz: wycinki nr 2 i 3 pokazują rzeczywistość, która była życzeniowa w wycinku nr 1. Nie udało się zrealizować optymistycznych planów Jana Wojnowskiego.

4. Wiec przedwyborczy dla Nowego i okolicy odbędzie się w Nowem na sali p. Janowskiego w niedzielę dnia 19go kwietnia o godzinie pierwszej po południu. W imieniu komitetu Wojnowski.
[ Gazeta Toruńska nr 84, środa 15 kwietnia 1903]

5. Wiec przedwyborczy na Komórsk i okolicę odbędzie się w Komórsku w lokalu p. Podorzymskiego w niedzielę, dnia 10 maja o godz. 3 po południu. W imieniu komitetu powiatowego Wojnowski. [Gazeta Toruńska nr 103, czwartek 7 maja 1903]

Komentarz: Młody właściciel Kończyc włączył się w nurt życia politycznego. Nie szczędzi sił, by Polacy znaleźli się w parlamencie pruskim. Dodam, że sala u p. Janowskiego to Deustches Haus - hotel już nie istniejący.

6. Nowe. Celem założenia towarzystwa ludowego polskiego na Nowe i okolicę zwołuje się niniejszem zebranie wszystkich chętnych rodaków w poniedziałek dnia 29 b. m. o godzinie pierwszej po południu na sali p. Janowskiego. [Gazeta Toruńska nr 138, sobota 20 czerwca 1903]

7. W Nowem założono towarzystwo ludowe. Nowe, dało przykład innym miastom i wioskom naszym założeniem towarzystwa ludowego. Po wyborach powinniśmy wszędzie takie towarzystwa zakładać, aby mieć grunt do akcyi wyborczej przygotowany.
Na członków nowego towarzystwa zapisano 89-ciu rodaków. Prezesem został p. Wojnowski z Kończyc, p. Znaniecki z Nowego zastępcą prezesa; dalej, sekretarzem p. Frankowski, zastępcą p. Kuczora; skarbnikiem p. Petrykowski, zastępcą p. Kłosowski; ławnikami pp. Kastubs, Jeliński i Guzowski. [ Gazeta Toruńska nr 148/ 1903, 3 lipca 1903]

Komentarz: dzięki tym wyimkom może dokładnie datować powstanie Towarzystwa Ludowego w Nowem, które należeć będzie do aktywniejszych w okresie przed I wojną światową w naszym miasteczku. Ale to inna historia.

8. W niedzielę, dnia 8 b.m. Odbędzie się w Nowem u p. Janowskiego o godz. 1ej po południu wiec przedwyborczy. W imieniu Komitetu Wojnowski [Gazeta Toruńska, Nr 258, niedziela 8 listopada 1903]

9. Wiec przedwyborczy w Nowem odbył się w drugie święto Bożego Narodzenia przy udziale około 150 wiecowników. Więc zagaił i przewodniczył mu p. Stan. Wojnowski z Kończyc, który mówił o ciężkiej pracy przedwyborczej, jaka nasz czeka w pow. świeckim i nawoływał do spełnienia obowiązku obywatelskiego, składania ofiar na cele wyborcze. Kandydatem na powiat świecki jest p. Sas-Jaworski, były właściciel Lipienek. Po wiecu wpłynęła pokaźna suma na cele wyborcze. [Gazeta Grudziądzka nr 1, o1.01 1907]]

Poniżej zamieszczam wyimki z Pielgrzyma z roku 1910, w którym przypadała 500 rocznica bitwy pod Grunwaldem. Zaproszenie na zabawę latową w parku i sprawozdania z tych uroczystości pokazują jakie wybiegi należało stosować, by urzędnicy zaborczy nie mieli preteksty do zawieszenia imprezy. Więc celem charytatywnym jest zbiórka pieniędzy na rozbudowę fary.
Jeszcze jedna uwaga; lokal pani Pellowskiej, to dawny lokal p. Janowskiego czyli Deustches Haus, który przed Wielką Wojną był wykorzystywany bardzo często i pełnił taką rolę jak w międzywojniu - ogród i lokal u Borkowskiego.

10. Zabawy. Nowe Na cel dobroczynny urządza niżej podpisany komitet, w niedzielę, dnia 17-go lipca r. b. w parku p. Wojnowskiego w Kończycach zabawę latową. Czysty zysk przeznaczony na powiększenie tutejszego kościoła. Program: 1) Koncert 2) Gry towarzyskie o nagrody. 3) Wielkie wylosowanie. 4) Aukcja amerykańska 5) Wieczorem oświetlenie parku lampionami i puszczanie sztucznych ogni. 6) Żywe obrazy. 7) Po zakończeniu w parku zabawa z tańcami w lokalu p.Pellowskiej. Początek koncertu punktualnie o godz. 3 po południu. Wstęp do parku od dorosłych 80 fen., dzieci 10 fen. Dobrowolne datki chętnie przyjmujemy. Na cel tak wzniosły, jak jest powiększenie kościoła naszego, prosi o jak najliczniejszy udział. Komitet [Pielgrzym nr 85, sobota 16 lipca 1910]

11.Nowe. Dziękujemy serdecznie za tak wspaniały dar ofiarowany nam na nasz obchód Grunwaldu w Nowem dnia 17 lipca, który udał się pod każdym względem świetnie. Urządziliśmy obchód na cel dobroczynny t.j. na budowę kościoła parafialnego, i tak połączyliśmy przyjemne z pożytecznem, bo i na kościół pozostało przeszło 100 mr., a bawiliśmy się znakomicie.
Młodzież i dzieci obdarzyliśmy książkami, bo także inne wydawnictwa oraz kupiec p. Korzeniewski ofiarowali nam dużo książek, tak że prawie nikt bez książki nie powrócił ze zabawy i wszyscy uradowani i zadowoleni powracali do domów. [Pielgrzym nr 89, wtorek 26 lipca 1910]

12. Nowe. Na cel dobroczynny - przebudowanie naszego kościoła - odbyła się w niedzielę d. 17. bm. w parku p. Wojnowskiego w Kończycach wielka zabawa latowa. Przebieg zabawy był nadzwyczaj wspaniały a udział publiczności bardzo wielki. Uznać też należy pracę komitetu za przygotowanie nam tak pięknej zabawy, jakiej Nowe jeszcze nie widziało. Program bardzo urozmaicony; oprócz koncertu obfita ilość rożnych gier, tak dla dzieci jako też i młodzieży dorosłej a wszystko w wzorowym porządku i przy najlepszej harmonii, to też goście niezawodnie wynieśli jak najlepsze wrażenie. Koniec uświetniły sztuczne ognie i dobrze przedstawione żywe obrazy. Chociaż więc zabawa pod każdym względem świetnie się udała i udział publiczności - około 800 osób, bardzo był liczny, ubolewać jednak trzeba, że i przy tak wzniosłej sprawie tutejsze obywatelstwo nie umiało być solidarne i że pewne sfery z jednego z tutejszych towarzystw, z powodu niesnasek, jakie od pewnego czasu się do nas zakradły, niemal ostentacyjnie się od tej zabawy usunęły. Z duchowieństwa, tak miejscowego jak i zamiejscowego, nie był nikt, także i nasi kupcy - z wyjątkiem p. Korzeniewskiego - nie byli na zabawie. - Przykro pisać o tem tem więcej, że obecnymi było na zabawie kilku kupców - innowierców. Za to robotnicy i rzemieślnicy stawili się hurmem i zapełnili obszerny i śliczny park p. Wojnowskiego po brzegi. Miejmy jednak nadzieję, że przykre te stosunki raz przecież się zmienią i zapanuje znów tak nam wszystkim pożądana zgoda.
[ Pielgrzym, nr 90, czwartek 28 lipca 1910]

Nowe. Na zabawie w parku p. Wojnowskiego oprócz kupca p. Korzeniewskiego był także kupiec p. J. Siudziński. [Pielgrzym, nr 93, czwartek 4 sierpnia 1910]



Tak było - nasi pradziadowie bawiąc się uczyli patriotyzmu...
Najwyższy czas, aby w sposób godny uczcić Stanisława Wojnowskiego. Przez ponad 40 lat był światłym i nowoczesnym działaczem. Los obszedł się okrutnie z nim samym, z rodziną, niech pozostanie w pamięci dzisiejszych mieszkańców Nowego.

Toruń, styczeń 2013 (kapa)

Komentarze
#11 | Ika dnia luty 18 2013 17:13:00
Pytam, ponieważ znalazłam w Gazecie Toruńskiej z 1887 roku taką notatkę:

/...Kolonizacya niemiecka.

Dowiadujemy się, że pan Jan Wojnowski ze Zgniłobłot (powiat brodnicki) sprzedaje swój folwark, obejmujący około 700 mórg bardzo pięknej i urodzajnej ziemi, komisyi kolonizacyjnej. Wiadomość ta jest dla nas tem boleśniejszą, iż wiemy, że p. Wojnowski nie sprzedaje kawałka ziemi ojczystej z konieczności, lecz li tylko dla spekulacyi. Zgniłobłoty, dawniej wielka i ludna wieś polska, teraz stanie się prawie zupełnie niemiecką. Cena sprzedaży wynosi podobno 140 000 marek.../


Być może to tylko zbieżność nazwisk, ale warto sprawdzić.
#12 | dunder dnia luty 18 2013 18:38:21
Kiedy Wojnowski kupował Kończyce mieszkał w pow. wąbrzeskim. Pochodził z Kornatowa pow. chełmiński. To znajduje si e w wyimkach nr 1 i 2.
Nie mogę przesądzać, że to zbieżność lub to jest ten sam człowiek. Ale gdy musiał sprzedawać Gziki to postarał się o kupca Polaka. Wątpię, aby sprzedał komisji kolonizacyjnej - bo tacy sprzedawcy publicznie byli piętnowani a jemu nie szczędzono pochwał.
#13 | Ika dnia luty 18 2013 19:40:41
Dlatego też wstrzymywałam się z umieszczeniem tutaj tego, chociaż znalazłam to już jakiś czas temu. Stwierdziłam jednak, że nie zaszkodzi zapytać.
#14 | arek dnia październik 17 2013 15:55:29
chyba konieczna bedzie errata wzgledem informacji kiedy Wojnowski zakupil Konczyce:

/... Nowe. Majątek ziemski Kończyce, który się znajdował od niepamiętnych lat w ręku niemieckiem, kupił od dotychczasowego właściciela Niemca p. Wojnowski, syn obywatela ziemskiego p. Wojnowskiego z Gzik pod Radzynem, za 300 tys. mr. Kończyce obejmują 1500 mórg dobrej gleby. Młodemu nabywcy: Szczęść Boże! .../
Przyjaciel nr 67 04-06-1901

/... Dobra rycerskie Kończyce pod Nowem nabył od pp. Kraynika i Schaldacha rodak p. Wojnowski. Szczęść Boże .../
Przyjaciel nr 68 06-06-1901
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony

Zaloguj się, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie możesz się zalogować lub nie masz konta?
Skontaktuj się z administratorem portalu - admin@miasto-nowe.com
Losowa Fotka
Ostatnie komentarze
News
Ciekawa inicjatywa. Św...
Żelaznego zdrowia, nie...
Radosnych Świąt i szcz...
Obydwie informacje byl...
Świetne. Zawsze byłem ...
Artykuły
[b]ks. Edmund Kamrowsk...
...moi rodzice również...
"Każda historia ma swó...
Janek nie żyje. Zmarł ...
Jakież to ma znaczenie...
Mój tata o tym miejscu...
W ogrodzie moich dziad...
A gdzie plata, trygiel...
Z ciekawością przeczyt...
Dziękuję za informacje...
Fotogaleria
Fajnie, ze BN udostepn...
Jeszcze jedna "perełka...
dawnych fotografii cza...
Ważne znalezisko - fot...
Świetne. Mam zamiar zo...
fajna fotografia ludzi...
Społeczność Tryla świe...
zmienione na wyzsza ro...
zmienione na wyzsza ro...
zmienione na wyzsza ro...
P. Ewa Kania, a nie No...
Smutna wiadomość. Prze...
Pan Ewaryst Bączek prz...
dzięki za potwierdzeni...
Pan J. Rzóska, ja jest...
Nie wiem czy mam rację...
Drugi od lewej to pan ...
NN to p. Markowska, ob...
pośrodku najwyższa śp....
nasi kochani jacy tu m...
Ostatnie artykuły
· Przyjaciel 1896
· Przyjaciel 1892 - 1895
· Przyjaciel 1878 - 1888
· Wywoływanie duchów -...
· Konstanty Kościński ...
Ostatnio na forum
Najnowsze tematy
· "Urok papieroska."
· Jan Sikorski ps. Orl...
· Niemieckie meldunki ...
· Zapomniane cmentarze...
· Nowe w sieci
Najciekawsze tematy
Brak tematów na forum
Ostatnio dodane zdjęcia

Kościół parafialny

Panorama na farę

Rynek

Kościół pofranciszka...

Kościół parafialny

Przystań Żeglugi Rze...

Cmentarz menonicko-e...

Wisła czerwiec 2017

Malowanie muralu

Mural

rok szkolny 1959/60

Koło pszczelarzy w N...

Auguste Lange Tryl

Gustav Jackel 1877 -...

Gerber geboren Berhe...

Tryl jesień 2016

Tryl jesień 2016

Tryl

Gajewo Zawada

Nowe zimą

Nowe zimą

Nowe zimą

Nowe zimą

Nowe zimą

Wieża ciśnień

Wieża ciśnień

Serdeczne świąteczne...

Wisła

Wisła

Prezydium MRN (1960)
Wygenerowano w sekund: 0.16 - 28 zapytań MySQL 8,582,655 unikalnych wizyt